				<script type="text/javascript">
					jQuery(document).ready(function() {
						addBiblioQTips(jQuery(".entry-content"));
					});
				</script> 
							<script type="text/javascript">
					jQuery(document).ready(function() {
						addBiblioQTips(jQuery(".entry-content"));
					});
				</script> 
			{"id":14940,"date":"2021-05-18T11:57:43","date_gmt":"2021-05-18T09:57:43","guid":{"rendered":"https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/?p=14940"},"modified":"2021-06-17T12:08:29","modified_gmt":"2021-06-17T10:08:29","slug":"alles-auf-null-und-eins-forschungskommunikation-in-virtueller-umgebung-am-beispiel-von-verbaalpina-praesentation","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/?p=14940","title":{"rendered":"Alles auf Null (und Eins) &#8211; Forschungskommunikation in virtueller Umgebung, am Beispiel von VerbaAlpina (Pr\u00e4sentation)"},"content":{"rendered":"<h1 style=\"text-align: center;\"><a href=\"https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/wp-content\/uploads\/qrcode_p14940.png\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter wp-image-15370 size-full\" src=\"https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/wp-content\/uploads\/qrcode_p14940.png\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"300\" srcset=\"https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/wp-content\/uploads\/qrcode_p14940.png 300w, https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/wp-content\/uploads\/qrcode_p14940-150x150.png 150w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\"><\/a><\/h1>\n<p><em>Vortrag, gehalten von Thomas Krefeld und Stephan L\u00fccke am 19.05.2021 im Rahmen der von Prof. Dr. Christine Haug, Dr. Marcel Schellong im Sommersemester 2021 veranstalteten \"Vortragsreihe Forschungspotential der Digital Humanities in der Buch- und Literaturwissenschaft\" (<a href=\"https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/wp-content\/uploads\/programm_dh_vortragsreihe_sose-21.pdf\">Programm<\/a>)<\/em><\/p>\n<hr>\n<h1>0. Vorab<\/h1>\n<ul>\n<li>Im Sinne der <a href=\"https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de?page_id=493&amp;db=232&amp;letter=F#128\">FAIR-Prinzipien<\/a> Verzicht auf Folienpr\u00e4sentation<\/li>\n<li>Stattdessen nachhaltiger online-Beitrag<\/li>\n<li><span class=\"vaabr\" data-vaabr=\"DOI\">DOI<\/span>: <a href=\"http:\/\/dx.doi.org\/10.5282\/verba-alpina?urlappend=\/%3fp=14940%26db=xxx\" target=\"_BLANK\">http:\/\/dx.doi.org\/10.5282\/verba-alpina?urlappend=\/%3fp=14940%26db=xxx<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<h1>1. \u00dcbersicht<\/h1>\n<p>2. <a href=\"https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/?p=14940#P2\">Projektvorstellung<\/a><\/p>\n<p>3. <a href=\"https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/?p=14940#P3\">Technische Umsetzung<\/a><\/p>\n<p>4. <a href=\"https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/?p=14940#P4\">Theorie der Forschungskommunikation in virtueller Umgebung<\/a><\/p>\n<p>5. <a href=\"https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/?p=14940#P5\">Herausforderungen der Virtualit\u00e4t\/Digitalit\u00e4t f\u00fcr die Forschungskommunikation<\/a><\/p>\n<h1><a id=\"P2\"><\/a>2. VerbaAlpina<\/h1>\n<ul>\n<li>\"Lexikographisches\" Projekt mit Focus auf dem Alpenraum<\/li>\n<li>W\u00f6rter aus dem Umfeld typisch alpiner Konzeptdom\u00e4nen (Alm- und Milchwirtschaft, Fauna, Flora, \u00d6kologie, Tourismus); Konzeption in der Tradition der romanistischen <a href=\"https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de?page_id=493&amp;db=232&amp;letter=E#71\">Ethnolinguistik<\/a>)<\/li>\n<li>sprachgrenz\u00fcberschreitend im germanischen, romanischen und slawischen Sprachraum; (<span class=\"vaabr\" data-vaabr=\"vglDOT\">vgl.<\/span> <a href=\"https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/?page_id=493&amp;db=xxx&amp;letter=S#53\" target=\"_BLANK\">Sprachfamilien im Alpenraum<\/a> und <a href=\"https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/?page_id=133&amp;db=232\">Karte<\/a>)<\/li>\n<li>Ber\u00fccksichtigung auch und vor allem dialektaler Ausdr\u00fccke<\/li>\n<li><a href=\"https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de?page_id=493&amp;db=232&amp;letter=Q#48\">Quellen<\/a>: in der Hauptsache <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.5282\/verba-alpina?urlappend=%3Fpage_id%3D493%26db%3D192%26letter%3DS%2352\" target=\"_BLANK\">Sprachatlanten und W\u00f6rterb\u00fccher<\/a><\/li>\n<li>Erg\u00e4nzung\/Abrundung\/Ausgleich durch <a href=\"https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de?page_id=493&amp;db=232&amp;letter=C#12\">Crowdsourcing<\/a><\/li>\n<li>Wesentliche Voraussetzung: Georeferenzierung (geographische Verortung von Einzelbelegen)<\/li>\n<li>Dadurch: Dokumentation von Verbreitungsarealen bestimmter Lexeme (u. a. interessant: Verbreitungsareale, die die Grenzen von Sprachfamilien \u00fcberschreiten, z. B.: <span class=\"vaabr\" data-vaabr=\"latDOT\">lat.<\/span> <a target=\"_BLANK\" href=\"https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/?page_id=12180&amp;db=232&amp;single=B180\">exc\u014fcta<\/a>,\u00a0 sowohl im germ., rom. als auch slaw. Sprachraum)<\/li>\n<li>Visualisierung durch eine interaktive Karte (<span class=\"vaabr\" data-vaabr=\"vglDOT\">vgl.<\/span> <a target=\"_BLANK\" href=\"https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/?page_id=133&amp;db=211&amp;tk=3440\" onclick=\"window.open(this.href,this.target,'width=1024,height=768'); return false;\">Karte <em>exc\u014fcta<\/em><\/a>)<\/li>\n<li>Bidirektionale Perspektive:\n<ul style=\"list-style-type: circle;\">\n<li>vom Wort zur Sache (terminologisch: <a href=\"https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de?page_id=493&amp;db=232&amp;letter=B#8\">Bezeichnung<\/a> \u21d2 <a href=\"https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de?page_id=493&amp;db=232&amp;letter=K#37\">Konzept<\/a>)<\/li>\n<li>von der Sache zum Wort (terminologisch: <a href=\"https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de?page_id=493&amp;db=232&amp;letter=K#37\">Konzept<\/a> \u21d2 <a href=\"https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de?page_id=493&amp;db=232&amp;letter=B#8\">Bezeichnung<\/a>)<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<li>In diesem Sinn auch \u00dcberwindung der Gattungen (<strong>Lexika<\/strong>: \"Vom Wort zur Sache\", <strong>Sprachatlanten<\/strong>: \"Von der Sache zum Wort\")<\/li>\n<li>F\u00f6rderung durch die DFG als \"Langfristvorhaben\" seit 2014 (derzeit Phase 3, bis 2023)<\/li>\n<li>Personelle Ausstattung: 2 Sprachwissenschaftler, 2 Informatiker, Hilfskr\u00e4fte (<a href=\"https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/?page_id=168&amp;db=232\">Team<\/a>)<\/li>\n<li><span class=\"vaabr\" data-vaabr=\"VA\">VA<\/span> in sprachwissenschaftlicher Hinsicht: <a href=\"https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de?page_id=493&amp;db=232&amp;letter=i#32\">interlinguale Geolinguistik<\/a> (zutreffender als \u2018Dialektologie\u2019)<\/li>\n<\/ul>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h1><a id=\"P3\"><\/a>3. Technische Umsetzung<\/h1>\n<ul>\n<li><span class=\"vaabr\" data-vaabr=\"VA\">VA<\/span> ist vollst\u00e4ndig digital konzipiert (konsequenter Verzicht auf Papier)<\/li>\n<li>Ausschlie\u00dflich Einsatz von Web-Technologie (daher u. a. kein Powerpoint ...)<\/li>\n<li>grunds\u00e4tzlich keine propriet\u00e4re\/kostenpflichtige Software, nur Open Source<\/li>\n<li>Content Management System (CMS): <strong>WordPress<\/strong><\/li>\n<li>Backend: <strong>MySQL<\/strong>-Datenbank<\/li>\n<li>Entwicklung zahlreicher \"Tools\" durch die Projektinformatiker, z. B.:\n<ul style=\"list-style-type: circle;\">\n<li>Interaktive online-Karte<\/li>\n<li>LexikonAlpinum<\/li>\n<li>Transkriptionstool<\/li>\n<li>Typisierungstool<\/li>\n<li>Crowdsourcingtool (<a href=\"https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/en\/?page_id=1741\">Link<\/a>)<\/li>\n<li>...<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<li>Multifunktionales Webportal:\n<ul style=\"list-style-type: circle;\">\n<li>Arbeitsinstrument f\u00fcr Erzeugung von Inhalten (Datensammlung, Datenverarbeitung und -aufbereitung)<\/li>\n<li>Publikation von Inhalten<\/li>\n<li>Kommunikation (z. B. Sitzungsprotokolle)<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<\/ul>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h1><a id=\"P4\"><\/a>4. Theorie der Forschungskommunikation in virtueller Umgebung<sup id=\"rf1-14940\"><a href=\"#fn1-14940\" title=\"Die \u00dcberlegungen dieses Kapitels gehen im Kern auf Bibl:Krefeld 2011 zur\u00fcck; sie flossen also bereits in die Konzeption von VerbaAlpina ein und wurden im Zuge der Projektarbeit kontinuierlich elaboriert.\" rel=\"footnote\">1<\/a><\/sup><\/h1>\n<ul>\n<li>Wesentlicher Teil des Selbstverst\u00e4ndnisses: Selbstreflexion \u21d2 Rubrik <a href=\"https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/?page_id=493&amp;db=232\">Methodologie<\/a> (Verwendung im vorliegenden Beitrag)<\/li>\n<li>Sprachwissenschaft und Informationstechnik nicht einfach additiv, sondern im aristotelischen Sinn mehr als die Summe der beiden Teile \u21d2 Einsatz der Informationstechnik ver\u00e4ndert Sprachwissenschaft substantiell (Wesen der DH ganz generell)<\/li>\n<\/ul>\n<div id=\"attachment_12124\" style=\"width: 310px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><a href=\"https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/wp-content\/uploads\/va_medaille.png\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-12124\" class=\"wp-image-12124 size-medium\" src=\"https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/wp-content\/uploads\/va_medaille-300x174.png\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"174\" srcset=\"https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/wp-content\/uploads\/va_medaille-300x174.png 300w, https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/wp-content\/uploads\/va_medaille-150x87.png 150w, https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/wp-content\/uploads\/va_medaille.png 587w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\"><\/a><p id=\"caption-attachment-12124\" class=\"wp-caption-text\">Graphik 1<\/p><\/div>\n<ul>\n<li>Die durch die technischen M\u00f6glichkeiten ver\u00e4nderten Rahmenbedingungen verlangen, die traditionellen Formen der Wissenschaftskommunikation<sup id=\"rf2-14940\"><a href=\"#fn2-14940\" title=\"Der Ausdruck wird oft enger gefasst und im Sinne von &quot;externer Forschungskommunikation&quot; verwandt; dann bezeichnet er ausschlie\u00dflich die divulgative &quot;Kommunikation von Forschung \u00fcber Fachgrenzen hinaus&quot;, so z. B. von Bibl:Kn\u00f6chelmann 2021; diese Verwendung wird der medialen Grundlage von Kommunikation und ihrer radikalen Ver\u00e4nderung nicht gerecht. Webbasierte Kommunikation muss gerade nicht trennscharf zwischen Laien- und Fachpublikum unterscheiden, sondern kann sich gleicherma\u00dfen \u2013 wenn auch nicht in identischer Weise \u2013 sowohl an das eine wie an das andere wenden.\" rel=\"footnote\">2<\/a><\/sup> zu \u00fcberdenken und diese an den neuen M\u00f6glichkeiten auszurichten.<\/li>\n<li>Entsprechende Reflexion und exemplarische Umsetzung ist eines der Ziele von <span class=\"vaabr\" data-vaabr=\"VA\">VA<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<h2>Traditionell mit dem Medium des Buchdrucks<\/h2>\n<div id=\"attachment_14910\" style=\"width: 310px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><a href=\"https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/wp-content\/uploads\/wisskomm_print20210512.png\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-14910\" class=\"wp-image-14910 size-medium\" src=\"https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/wp-content\/uploads\/wisskomm_print20210512-300x197.png\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"197\" srcset=\"https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/wp-content\/uploads\/wisskomm_print20210512-300x197.png 300w, https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/wp-content\/uploads\/wisskomm_print20210512-1024x671.png 1024w, https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/wp-content\/uploads\/wisskomm_print20210512-150x98.png 150w, https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/wp-content\/uploads\/wisskomm_print20210512-768x504.png 768w, https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/wp-content\/uploads\/wisskomm_print20210512-624x409.png 624w, https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/wp-content\/uploads\/wisskomm_print20210512.png 1179w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\"><\/a><p id=\"caption-attachment-14910\" class=\"wp-caption-text\">Graphik 2<\/p><\/div>\n<ul>\n<li>Drei Phasen:\n<ul style=\"list-style-type: circle;\">\n<li>Forscher sucht und sammelt Informationen (= Rohdaten von Quellen, Informanten)<\/li>\n<li>Forscher verarbeitet und *selektiert* (theoriegebunden) Informationen<\/li>\n<li>Forscher publiziert die Ergebnisse auf Papier (=\u00a0\u00f6ffentlicher medialer Diskurs)\n<ul style=\"list-style-type: square;\">\n<li style=\"margin-left: 1.71429rem;\">ausschlie\u00dflich 'finale' Relevanz des Publikationsmediums<\/li>\n<li style=\"margin-left: 1.71429rem;\">teilweise Fremdbestimmung des AUTORs durch die VERLAGe (z.B. Sprachwahl)<\/li>\n<li>extrem eingeschr\u00e4nkte Zug\u00e4nglichkeit des Produkts (in Bibliotheksregalen)<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<li>feste Bindung der kommunikativen Rollen (AUTOR \u2013 QUELLE \u2013 LESER) an Personen<\/li>\n<\/ul>\n<h2>Digital und im Web (2.0)<\/h2>\n<ul>\n<li>Web erm\u00f6glicht einen Neustart des \u00f6ffentlichen medialen Diskurses ('auf Null')<\/li>\n<li>genuin digital ('0' | '1')<\/li>\n<\/ul>\n<div id=\"attachment_15102\" style=\"width: 160px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><a href=\"https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/wp-content\/uploads\/va_wisskomm_web-3.png\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-15102\" class=\"wp-image-15102 size-thumbnail\" src=\"https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/wp-content\/uploads\/va_wisskomm_web-3-150x112.png\" alt=\"\" width=\"150\" height=\"112\" srcset=\"https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/wp-content\/uploads\/va_wisskomm_web-3-150x112.png 150w, https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/wp-content\/uploads\/va_wisskomm_web-3-300x224.png 300w, https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/wp-content\/uploads\/va_wisskomm_web-3-1024x765.png 1024w, https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/wp-content\/uploads\/va_wisskomm_web-3-768x574.png 768w, https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/wp-content\/uploads\/va_wisskomm_web-3-624x466.png 624w, https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/wp-content\/uploads\/va_wisskomm_web-3.png 1193w\" sizes=\"auto, (max-width: 150px) 100vw, 150px\"><\/a><p id=\"caption-attachment-15102\" class=\"wp-caption-text\">Graphik 3<\/p><\/div>\n<h3>Publikation<\/h3>\n<ul>\n<li>permanente Relevanz von Publikationsmedien w\u00e4hrend des gesamten Forschungsprozesses\n<ul style=\"list-style-type: circle;\">\n<li>substantielle \u00c4nderung des Publikationsbegriff\n<ul style=\"list-style-type: square;\">\n<li>nicht nur Text: alles im gestrichelten Oval von Graphik 3 ist publikationsf\u00e4hig<\/li>\n<li>Live-Daten k\u00f6nnen publiziert werden (<a href=\"https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/?page_id=162&amp;db=xxx\" target=\"_BLANK\">Link<\/a>)<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<li>Hoheit | Kontrolle in der Kompetenz des Projekts (100% selbstbestimmt)<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<\/ul>\n<div id=\"attachment_15064\" style=\"width: 1424px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/wp-content\/uploads\/va_projektinterne_publ.png\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-15064\" class=\"wp-image-15064 size-full\" src=\"https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/wp-content\/uploads\/va_projektinterne_publ.png\" alt=\"\" width=\"1414\" height=\"404\" srcset=\"https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/wp-content\/uploads\/va_projektinterne_publ.png 1414w, https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/wp-content\/uploads\/va_projektinterne_publ-300x86.png 300w, https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/wp-content\/uploads\/va_projektinterne_publ-1024x293.png 1024w, https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/wp-content\/uploads\/va_projektinterne_publ-150x43.png 150w, https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/wp-content\/uploads\/va_projektinterne_publ-768x219.png 768w, https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/wp-content\/uploads\/va_projektinterne_publ-624x178.png 624w\" sizes=\"auto, (max-width: 1414px) 100vw, 1414px\"><\/a><p id=\"caption-attachment-15064\" class=\"wp-caption-text\">Graphik 4<\/p><\/div>\n<h3>Transparenz der Daten<\/h3>\n<ul>\n<li>Relation zwischen den publizierten Informationen einsehbar\n<ul style=\"list-style-type: circle;\">\n<li>Beispiel Transkription: Original \u2013 Beta \u2013 <span class=\"vaabr\" data-vaabr=\"IPA\">IPA<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<\/ul>\n<div id=\"attachment_15114\" style=\"width: 208px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><a href=\"https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/wp-content\/uploads\/va_orig_transkr_ipa\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-15114\" class=\"wp-image-15114 size-medium\" src=\"https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/wp-content\/uploads\/va_orig_transkr_ipa-198x300.png\" alt=\"\" width=\"198\" height=\"300\" srcset=\"https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/wp-content\/uploads\/va_orig_transkr_ipa-198x300.png 198w, https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/wp-content\/uploads\/va_orig_transkr_ipa-99x150.png 99w, https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/wp-content\/uploads\/va_orig_transkr_ipa.png 419w\" sizes=\"auto, (max-width: 198px) 100vw, 198px\"><\/a><p id=\"caption-attachment-15114\" class=\"wp-caption-text\">Graphik 5 \u2013 <a href=\"https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de?page_id=133&amp;db=xxx&amp;tk=3436\" target=\"_BLANK\">Link<\/a><\/p><\/div>\n<ul>\n<li>im Fall von <span class=\"vaabr\" data-vaabr=\"VA\">VA<\/span>: LESER \u2192 Datenbankabfrage der Prim\u00e4rdaten<\/li>\n<\/ul>\n<div id=\"attachment_15046\" style=\"width: 1307px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/wp-content\/uploads\/va_sql_query.png\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-15046\" class=\"wp-image-15046 size-full\" src=\"https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/wp-content\/uploads\/va_sql_query.png\" alt=\"\" width=\"1297\" height=\"569\" srcset=\"https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/wp-content\/uploads\/va_sql_query.png 1297w, https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/wp-content\/uploads\/va_sql_query-300x132.png 300w, https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/wp-content\/uploads\/va_sql_query-1024x449.png 1024w, https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/wp-content\/uploads\/va_sql_query-150x66.png 150w, https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/wp-content\/uploads\/va_sql_query-768x337.png 768w, https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/wp-content\/uploads\/va_sql_query-624x274.png 624w\" sizes=\"auto, (max-width: 1297px) 100vw, 1297px\"><\/a><p id=\"caption-attachment-15046\" class=\"wp-caption-text\">Graphik 6 \u2013 <a href=\"https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de?page_id=133&amp;db=xxx&amp;tk=3442\" target=\"_BLANK\">Link<\/a><\/p><\/div>\n<h3>Wechsel der kommunikativen Rollen<\/h3>\n<h4>im Fall von <span class=\"vaabr\" data-vaabr=\"VA\">VA<\/span>:<\/h4>\n<ul>\n<li>LESER \u2192 QUELLE (CS-Reaktion auf <span class=\"vaabr\" data-vaabr=\"VA\">VA<\/span>-\u00d6ffentlichkeitsarbeit)<\/li>\n<\/ul>\n<p><\/p><div id=\"attachment_15010\" style=\"width: 310px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><a style=\"font-weight: bold; background-color: transparent; text-align: left; font-size: 1rem;\" href=\"https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/wp-content\/uploads\/va_cs_live1.png\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-15010\" class=\"wp-image-15010 size-medium\" src=\"https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/wp-content\/uploads\/va_cs_live1-300x213.png\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"213\" srcset=\"https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/wp-content\/uploads\/va_cs_live1-300x213.png 300w, https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/wp-content\/uploads\/va_cs_live1-1024x727.png 1024w, https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/wp-content\/uploads\/va_cs_live1-150x106.png 150w, https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/wp-content\/uploads\/va_cs_live1-768x545.png 768w, https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/wp-content\/uploads\/va_cs_live1-624x443.png 624w, https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/wp-content\/uploads\/va_cs_live1.png 1044w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\"><\/a><p id=\"caption-attachment-15010\" class=\"wp-caption-text\">Graphik 7 \u2013 Beispiel Januar 2021 (Facebook) <a href=\"https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/?page_id=4629&amp;db=232\">Link<\/a><\/p><\/div><div id=\"attachment_15012\" style=\"width: 310px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><a style=\"font-weight: bold; background-color: transparent; text-align: left; font-size: 1rem;\" href=\"https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/wp-content\/uploads\/va_cs_live2.png\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-15012\" class=\"wp-image-15012 size-medium\" src=\"https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/wp-content\/uploads\/va_cs_live2-300x289.png\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"289\" srcset=\"https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/wp-content\/uploads\/va_cs_live2-300x289.png 300w, https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/wp-content\/uploads\/va_cs_live2-150x144.png 150w, https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/wp-content\/uploads\/va_cs_live2-768x739.png 768w, https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/wp-content\/uploads\/va_cs_live2-624x601.png 624w, https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/wp-content\/uploads\/va_cs_live2.png 777w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\"><\/a><p id=\"caption-attachment-15012\" class=\"wp-caption-text\">Graphik 8 \u2013 Beispiel April-Mai 2018 (HP BR, Bayern 2) <a href=\"https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/?page_id=4629&amp;db=232\">Link<\/a><\/p><\/div>\n<ul>\n<li>QUELLE \u2192 AUTOR\n<ul style=\"list-style-type: circle;\">\n<li>durch Eingabe neuer KONZEPTE, Button 'Begriffe vorschlagen', <a href=\"https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/en\/?page_id=1741&amp;db=xxx\" target=\"_BLANK\">Link<\/a>):<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<\/ul>\n<div id=\"attachment_15008\" style=\"width: 218px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><a href=\"https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/wp-content\/uploads\/va_neues_konzept.png\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-15008\" class=\"wp-image-15008 size-medium\" src=\"https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/wp-content\/uploads\/va_neues_konzept-208x300.png\" alt=\"\" width=\"208\" height=\"300\" srcset=\"https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/wp-content\/uploads\/va_neues_konzept-208x300.png 208w, https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/wp-content\/uploads\/va_neues_konzept-104x150.png 104w, https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/wp-content\/uploads\/va_neues_konzept-624x902.png 624w, https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/wp-content\/uploads\/va_neues_konzept.png 636w\" sizes=\"auto, (max-width: 208px) 100vw, 208px\"><\/a><p id=\"caption-attachment-15008\" class=\"wp-caption-text\">Graphik 9<\/p><\/div>\n<ul>\n<li style=\"list-style-type: none;\">\n<ul style=\"list-style-type: circle;\">\n<li>Definition und Fixierung eigener Karten<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<\/ul>\n<div id=\"attachment_15120\" style=\"width: 310px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><a href=\"https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/wp-content\/uploads\/va_eigenekarte.png\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-15120\" class=\"wp-image-15120 size-medium\" src=\"https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/wp-content\/uploads\/va_eigenekarte-300x185.png\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"185\" srcset=\"https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/wp-content\/uploads\/va_eigenekarte-300x185.png 300w, https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/wp-content\/uploads\/va_eigenekarte-1024x630.png 1024w, https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/wp-content\/uploads\/va_eigenekarte-150x92.png 150w, https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/wp-content\/uploads\/va_eigenekarte-768x473.png 768w, https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/wp-content\/uploads\/va_eigenekarte-624x384.png 624w, https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/wp-content\/uploads\/va_eigenekarte.png 1365w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\"><\/a><p id=\"caption-attachment-15120\" class=\"wp-caption-text\">Graphik 10 \u2013 <a href=\"https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de?page_id=133&amp;db=xxx&amp;tk=3438\" target=\"_BLANK\">Link<\/a><\/p><\/div>\n<h1><a id=\"P5\"><\/a>5. Herausforderungen der Virtualit\u00e4t\/Digitalit\u00e4t f\u00fcr die Forschungskommunikation<\/h1>\n<ul>\n<li>Vorteile des gedruckten Buchs:\n<ul style=\"list-style-type: circle;\">\n<li>dauerhaft<\/li>\n<li>unver\u00e4nderbar<\/li>\n<li>stabil zitierbar \u21d2 Titel, Seite\/Spalte<\/li>\n<li>institutionell abgesichert \u21d2 Bibliotheken<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<li>Vorteile von Digitalit\u00e4t\/Virtualit\u00e4t:\n<ul style=\"list-style-type: circle;\">\n<li>(theoretisch) grenzenlose Verf\u00fcgbarkeit<\/li>\n<li>elektronische Verkn\u00fcpfbarkeit von Inhalten<\/li>\n<li>vergleichsweise geringe Kosten<\/li>\n<li>Erleichterung von Zusammenarbeit (Erzeugung von Inhalten durch gro\u00dfe Anzahl von Beteiligten\/Autoren)<\/li>\n<li>Multimedialit\u00e4t (Text, Ton, Bild \u2013 auch in 3D)<\/li>\n<li>Erleichterung des bidirektionalen Austausches Autor \u21d4 Leser (etwa durch Kommentarfunktion)<\/li>\n<li>Unabh\u00e4ngigkeit von Verlagen<\/li>\n<li>...<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<li>Wesentliche Nachteile der Digitalit\u00e4t\/Virtualit\u00e4t:\n<ul style=\"list-style-type: circle;\">\n<li><strong>prek\u00e4re Stabilit\u00e4t<\/strong> (\"Fl\u00fcchtigkeit\"; dabei geht es um \u00c4nderungen im Detail genauso wie um vollst\u00e4ndiges Verschwinden)<\/li>\n<li>Fehlen eines verbindlichen <strong>Referenzsystems<\/strong> (Ersatz f\u00fcr Buchseiten)<\/li>\n<li>bislang <strong>noch nicht etablierte Strukturen bzw. Zust\u00e4ndigkeiten<\/strong><\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<\/ul>\n<p><span style=\"color: #ff0000; font-size: 14pt;\"><strong>ZIEL: Nutzung der Vorteile der Digitalit\u00e4t *ohne* Verlust der Vorteile des Buches<\/strong><\/span><\/p>\n<h2>Antworten von <span class=\"vaabr\" data-vaabr=\"VA\">VA<\/span><\/h2>\n<h3>Prek\u00e4re Stabilit\u00e4t<\/h3>\n<ul>\n<li><strong>Versionierung<\/strong>: Jeweils zu Jahresmitte und -ende \"Einfrieren\" des Datenbestands\n<ul style=\"list-style-type: circle;\">\n<li>Technisch: Anfertigung einer Kopie der Projektdatenbank:<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<\/ul>\n<div id=\"attachment_15168\" style=\"width: 310px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><a href=\"https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/wp-content\/uploads\/va_versionen_db.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-15168\" class=\"wp-image-15168 size-medium\" src=\"https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/wp-content\/uploads\/va_versionen_db-300x152.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"152\" srcset=\"https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/wp-content\/uploads\/va_versionen_db-300x152.jpg 300w, https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/wp-content\/uploads\/va_versionen_db-150x76.jpg 150w, https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/wp-content\/uploads\/va_versionen_db-768x390.jpg 768w, https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/wp-content\/uploads\/va_versionen_db-624x317.jpg 624w, https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/wp-content\/uploads\/va_versionen_db.jpg 975w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\"><\/a><p id=\"caption-attachment-15168\" class=\"wp-caption-text\">Graphik 11 \u2013 Die verschiedenen Versionen der <span class=\"vaabr\" data-vaabr=\"VA\">VA<\/span>-Datenbank auf dem MySQL-Datenbankcluster der <span class=\"vaabr\" data-vaabr=\"ITG\">ITG<\/span><\/p><\/div>\n<ul>\n<li style=\"list-style-type: none;\">\n<ul style=\"list-style-type: circle;\">\n<li>Arbeitsversion: XXX (bedingt zitierf\u00e4hig; Stabilit\u00e4t der Inhalte nicht garantiert)<\/li>\n<li>Wechsel in Zitierversionen \u21d2 Inhalte garantiert stabil<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<\/ul>\n<div id=\"attachment_15146\" style=\"width: 310px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><a href=\"https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/wp-content\/uploads\/versionsauswahl.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-15146\" class=\"wp-image-15146 size-medium\" src=\"https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/wp-content\/uploads\/versionsauswahl-300x172.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"172\" srcset=\"https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/wp-content\/uploads\/versionsauswahl-300x172.jpg 300w, https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/wp-content\/uploads\/versionsauswahl-1024x585.jpg 1024w, https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/wp-content\/uploads\/versionsauswahl-150x86.jpg 150w, https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/wp-content\/uploads\/versionsauswahl-768x439.jpg 768w, https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/wp-content\/uploads\/versionsauswahl-624x357.jpg 624w, https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/wp-content\/uploads\/versionsauswahl.jpg 1116w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\"><\/a><p id=\"caption-attachment-15146\" class=\"wp-caption-text\">Graphik 12<\/p><\/div>\n<ul>\n<li>In zitierf\u00e4higen Versionen von <span class=\"vaabr\" data-vaabr=\"VA\">VA<\/span>: Einblendung von Zitierlinks:<\/li>\n<\/ul>\n<div id=\"attachment_15226\" style=\"width: 296px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><a href=\"https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/wp-content\/uploads\/zitierlinks.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-15226\" class=\"wp-image-15226 size-medium\" src=\"https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/wp-content\/uploads\/zitierlinks-286x300.jpg\" alt=\"\" width=\"286\" height=\"300\" srcset=\"https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/wp-content\/uploads\/zitierlinks-286x300.jpg 286w, https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/wp-content\/uploads\/zitierlinks-143x150.jpg 143w, https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/wp-content\/uploads\/zitierlinks-624x656.jpg 624w, https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/wp-content\/uploads\/zitierlinks.jpg 652w\" sizes=\"auto, (max-width: 286px) 100vw, 286px\"><\/a><p id=\"caption-attachment-15226\" class=\"wp-caption-text\">Graphik 13 \u2013 Zitierlink in der Version 20\/2 von VerbaAlpina<\/p><\/div>\n<h3>Adressierbarkeit<\/h3>\n<h4>Feingranulare URLs\/DOIs<\/h4>\n<ul>\n<li>F\u00fcr Kommunikation bedeutsam\/n\u00fctzlich\/unverzichtbar<\/li>\n<li>Ersatz f\u00fcr Buchseiten: URLs\/DOIs<\/li>\n<li>Kernvoraussetzung f\u00fcr N\u00fctzlichkeit: <strong style=\"font-size: 1rem;\">Feine Datengranulierung<\/strong><\/li>\n<li>Beispiele in <span class=\"vaabr\" data-vaabr=\"VA\">VA<\/span>:\n<ul style=\"list-style-type: circle;\">\n<li>URLs f\u00fcr Eintr\u00e4ge in der Methodologie (z. B.: <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.5282\/verba-alpina?urlappend=%3Fpage_id%3D493%26db%3D202%26letter%3DA%23138\" target=\"_BLANK\">https:\/\/doi.org\/10.5282\/verba-alpina?urlappend=%3Fpage_id%3D493%26db%3D202%26letter%3DA%23138<\/a>)<\/li>\n<li>URLs f\u00fcr Eintr\u00e4ge im Lexicon Alpinum (z. B.: <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.5282\/verba-alpina?urlappend=%3Fpage_id%3D12180%26db%3Dxxx%23L489\" target=\"_BLANK\">https:\/\/doi.org\/10.5282\/verba-alpina?urlappend=%3Fpage_id%3D12180%26db%3Dxxx%23L489<\/a>)<\/li>\n<li>URLs f\u00fcr spezifische, gespeicherte Karten auf der interaktiven online-Karte (z. B.: <a href=\"https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/?page_id=133&amp;db=xxx&amp;tk=3436\" target=\"_BLANK\">https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/?page_id=133&amp;db=xxx&amp;tk=3436<\/a>)<\/li>\n<li>URLs f\u00fcr analytische, projektbegleitende Beitr\u00e4ge (z. B.: <a href=\"https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/it\/?p=366&amp;db=xxx\" target=\"_BLANK\">https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/it\/?p=366&amp;db=xxx<\/a>)<\/li>\n<li>URLs f\u00fcr Kapitel und Abs\u00e4tze innerhalb von l\u00e4ngeren Texten (wie etwa analytischen Texten) \u2013 in <span class=\"vaabr\" data-vaabr=\"VA\">VA<\/span> noch nicht umgesetzt, Muster: Korpus im Text (Kapitel <a href=\"http:\/\/www.kit.gwi.uni-muenchen.de\/?p=54338#subchapter:ueber-villen-weiler-und-lat-villa\" target=\"_BLANK\">\"\u00dcber Villen, Weiler und <span class=\"vaabr\" data-vaabr=\"latDOT\">lat.<\/span> villa\"<\/a>; <a href=\"http:\/\/www.kit.gwi.uni-muenchen.de\/?p=54338&amp;v=6#p:18\" target=\"_BLANK\">Absatz 18<\/a>)<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<\/ul>\n<h4><span class=\"vaabr\" data-vaabr=\"VA\">VA<\/span> und Normdaten<\/h4>\n<ul>\n<li>Normdaten generell wichtig f\u00fcr inhaltlich\/semantisch exakte und au\u00dferdem maschinell operationalisierbare wechselseitige Referenzierung zwischen verschiedenen Datenbest\u00e4nden (im Sinne der Forschungskommunikation)<\/li>\n<li>Vorteile von Normdaten:\n<ul style=\"list-style-type: circle;\">\n<li>Normdaten schlie\u00dfen Ambiguit\u00e4ten aus<\/li>\n<li>Normdaten vereinfachen Datenmappings:<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<\/ul>\n<div id=\"attachment_15222\" style=\"width: 310px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><a href=\"https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/wp-content\/uploads\/normdaten.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-15222\" class=\"wp-image-15222 size-medium\" src=\"https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/wp-content\/uploads\/normdaten-300x165.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"165\" srcset=\"https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/wp-content\/uploads\/normdaten-300x165.jpg 300w, https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/wp-content\/uploads\/normdaten-1024x564.jpg 1024w, https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/wp-content\/uploads\/normdaten-150x83.jpg 150w, https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/wp-content\/uploads\/normdaten-768x423.jpg 768w, https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/wp-content\/uploads\/normdaten-624x344.jpg 624w, https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/wp-content\/uploads\/normdaten.jpg 1257w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\"><\/a><p id=\"caption-attachment-15222\" class=\"wp-caption-text\">Graphik 14 \u2013 Vereinfachtes Mapping durch Verwendung\u00a0 von Normdaten<\/p><\/div>\n<ul>\n<li style=\"list-style-type: none;\">\n<ul style=\"list-style-type: circle;\">\n<li>Normdaten m\u00fcssen klar definiert und stabil sein<\/li>\n<li>Normdaten entfalten maximalen Nutzen bei maximaler Akzeptanz (nicht steuerbar)<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<\/ul>\n<ul>\n<li style=\"list-style-type: none;\"><strong><span class=\"vaabr\" data-vaabr=\"VA\">VA<\/span>-Nutzung externer<\/strong> Normdaten:\n<ul style=\"list-style-type: circle;\">\n<li><strong>Identifikatoren von Referenzlexika<\/strong> (f\u00fcr morpholexikalische Typen)<\/li>\n<li><strong>Wikidata-QIDs<\/strong> (f\u00fcr Konzepte)<\/li>\n<li><strong>Geonames-IDs<\/strong> (f\u00fcr Georeferenzen)<\/li>\n<li>k\u00fcnftig?: <a href=\"https:\/\/www.wikidata.org\/wiki\/Wikidata:Lists\/lexemes\/1%E2%80%931000\" target=\"_BLANK\"><strong>Wikidata L-IDs<\/strong><\/a> (f\u00fcr morpholexikalische Typen; aktuell problematisch, da mit <span class=\"vaabr\" data-vaabr=\"VA\">VA<\/span> inkompatibel)<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<\/ul>\n<div id=\"attachment_15354\" style=\"width: 301px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><a href=\"https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/wp-content\/uploads\/externenormdaten.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-15354\" class=\"wp-image-15354 size-medium\" src=\"https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/wp-content\/uploads\/externenormdaten-291x300.jpg\" alt=\"\" width=\"291\" height=\"300\" srcset=\"https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/wp-content\/uploads\/externenormdaten-291x300.jpg 291w, https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/wp-content\/uploads\/externenormdaten-145x150.jpg 145w, https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/wp-content\/uploads\/externenormdaten.jpg 616w\" sizes=\"auto, (max-width: 291px) 100vw, 291px\"><\/a><p id=\"caption-attachment-15354\" class=\"wp-caption-text\">Graphik 15 \u2013 Einbindung externer Normdaten (Geonames, Wikidata-QIDs, URLs von Referenzw\u00f6rterb\u00fcchern) \u2013 <a href=\"https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de?page_id=133&amp;db=xxx&amp;tk=3436\" target=\"_BLANK\">Link<\/a><\/p><\/div>\n<ul>\n<li style=\"list-style-type: none;\">\n<ul style=\"list-style-type: circle;\">\n<li>Probleme:\n<ul style=\"list-style-type: square;\">\n<li>unzureichend pr\u00e4zise Adressierbarkeit (z. B. Idiotikon <a href=\"https:\/\/digital.idiotikon.ch\/idtkn\/id12.htm#!page\/120029\/mode\/1up\" target=\"_BLANK\">https:\/\/digital.idiotikon.ch\/idtkn\/id12.htm#!page\/120029\/mode\/1up<\/a> oder <a href=\"https:\/\/apps.atilf.fr\/lecteurFEW\/index.php\/page\/lire\/e\/51886\" target=\"_BLANK\">FEW<\/a>)<\/li>\n<li>semantisch intransparente URLs: <a href=\"http:\/\/online.drg.ch\/#acf6e5a5ffa97df9e58a21e14c2ac7d0\" target=\"_BLANK\">http:\/\/online.drg.ch<strong><span style=\"color: #ff0000;\">\/#acf6e5a5ffa97df9e58a21e14c2ac7d0<\/span><\/strong><\/a>) (anders Georges 1913: <a href=\"http:\/\/www.zeno.org\/Georges-1913\/A\/butyrum\" target=\"_BLANK\">http:\/\/www.zeno.org\/Georges-1913\/A\/<strong><span style=\"color: #ff0000;\">butyrum<\/span><\/strong><\/a>)<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<li><strong><span class=\"vaabr\" data-vaabr=\"VA\">VA<\/span>-Normdaten<\/strong>\n<ul>\n<li><strong>Grundlegend: Feingranulare Strukturierung<\/strong> von Inhalten<\/li>\n<li><span class=\"vaabr\" data-vaabr=\"VA\">VA<\/span>-spezifische, stabile IDs f\u00fcr die zentralen Entit\u00e4ten des Datenbestands:\n<ul style=\"list-style-type: circle;\">\n<li>Morpholexikalische Typen (Praefix L)<\/li>\n<li>Konzepte (Praefix C)<\/li>\n<li>Einzelbelege (Praefix S)<\/li>\n<li>Orte (politische Gemeinden) (Praefix A)<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<li>Pr\u00e4zise Adressierbarkeit der feingranulierten Inhalte durch <strong>URLs<\/strong> bzw. <strong>DOIs<\/strong><\/li>\n<li>Beispiel f\u00fcr stabile, feingranulare Adressierbarkeit:\n<ul style=\"list-style-type: circle;\">\n<li><span class=\"vaabr\" data-vaabr=\"ID\">ID<\/span> des lateinischen Basistyps (vereinfacht: \"Etymon\") \"<strong>excocta<\/strong>\": <strong><span style=\"color: #ff0000;\">B180<\/span><\/strong><\/li>\n<li>LexikonAlpinum, aktuelle Arbeitsversion: <a href=\"https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/?page_id=12180&amp;db=xxx#B180\" target=\"_BLANK\">https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/?page_id=12180&amp;<strong><span style=\"color: #ff0000;\">db=xxx<\/span><\/strong>#<strong><span style=\"color: #ff0000;\">B180<\/span><\/strong><\/a><\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<\/ul>\n<div id=\"attachment_15182\" style=\"width: 310px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><a href=\"https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/wp-content\/uploads\/lexalp_b180.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-15182\" class=\"wp-image-15182 size-medium\" src=\"https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/wp-content\/uploads\/lexalp_b180-300x179.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"179\" srcset=\"https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/wp-content\/uploads\/lexalp_b180-300x179.jpg 300w, https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/wp-content\/uploads\/lexalp_b180-1024x610.jpg 1024w, https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/wp-content\/uploads\/lexalp_b180-150x89.jpg 150w, https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/wp-content\/uploads\/lexalp_b180-768x458.jpg 768w, https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/wp-content\/uploads\/lexalp_b180-624x372.jpg 624w, https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/wp-content\/uploads\/lexalp_b180.jpg 1206w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\"><\/a><p id=\"caption-attachment-15182\" class=\"wp-caption-text\">Graphik 16<\/p><\/div>\n<ul>\n<li style=\"list-style-type: none;\">\n<ul style=\"list-style-type: circle;\">\n<li><span style=\"font-size: 1rem;\"><strong>LexikonAlpinum<\/strong>, zitierf\u00e4hige Version 192: <a href=\"https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/?page_id=12180&amp;db=192#B180\" target=\"_BLANK\">https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/?page_id=12180&amp;<\/a><\/span><strong style=\"font-size: 1rem;\"><span style=\"color: #ff0000;\">db=192<\/span><\/strong><span style=\"font-size: 1rem;\">#<\/span><strong style=\"font-size: 1rem;\"><span style=\"color: #ff0000;\">B180<\/span><\/strong><span style=\"font-size: 1rem;\"><\/span><\/li>\n<li><strong>interaktive Karte<\/strong>: <a href=\"https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/?page_id=133&amp;db=192&amp;single=B180\" target=\"_BLANK\">https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/?page_id=133&amp;db=192&amp;single=<strong><span style=\"color: #ff0000;\">B180<\/span><\/strong><\/a><\/li>\n<li><strong>API <\/strong>(\"Application Programming Interface\"):\n<ul style=\"list-style-type: circle;\">\n<li>Download im <strong>HTML<\/strong>-Format: <a href=\"https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/?api=1&amp;action=getText&amp;id=B180&amp;lang=de&amp;version=192\" target=\"_BLANK\">https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/?api=1&amp;action=getText&amp;id=<strong><span style=\"color: #ff0000;\">B180<\/span><\/strong>&amp;lang=de&amp;version=<strong><span style=\"color: #ff0000;\">192<\/span><\/strong><\/a><\/li>\n<li>Download im <strong>XML<\/strong>-Format: <a href=\"https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/?api=1&amp;action=getRecord&amp;id=B180&amp;lang=de&amp;version=192&amp;format=xml\" target=\"_BLANK\">https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/?api=1&amp;action=getRecord&amp;id=<strong><span style=\"color: #ff0000;\">B180<\/span><\/strong>&amp;lang=de&amp;version=192&amp;format=<span style=\"color: #ff0000;\"><strong>xml<\/strong><\/span><\/a> \u2013 VORSICHT: Lange Ladezeit, Screenshot:<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<\/ul>\n<div id=\"attachment_15360\" style=\"width: 310px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><a href=\"https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/wp-content\/uploads\/b180_xml.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-15360\" class=\"wp-image-15360 size-medium\" src=\"https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/wp-content\/uploads\/b180_xml-300x188.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"188\" srcset=\"https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/wp-content\/uploads\/b180_xml-300x188.jpg 300w, https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/wp-content\/uploads\/b180_xml-1024x643.jpg 1024w, https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/wp-content\/uploads\/b180_xml-150x94.jpg 150w, https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/wp-content\/uploads\/b180_xml-768x482.jpg 768w, https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/wp-content\/uploads\/b180_xml-624x392.jpg 624w, https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/wp-content\/uploads\/b180_xml.jpg 1039w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\"><\/a><p id=\"caption-attachment-15360\" class=\"wp-caption-text\">Basistyp B180 im XML-Format (Screenshot)<\/p><\/div>\n<h3>Institutionelle Absicherung<\/h3>\n<ul>\n<li>Wesentlicher Aspekt: F\u00fcr die dauerhafte Bewahrung von Wissen braucht es verantwortliche <strong>Institutionen mit unbefristeter Existenzperspektive<\/strong><\/li>\n<li>Aus Sicht von <span class=\"vaabr\" data-vaabr=\"VA\">VA<\/span> sind die wissenschaftlichen <strong>Bibliotheken<\/strong> der nat\u00fcrliche Partner<\/li>\n<li><span class=\"vaabr\" data-vaabr=\"VA\">VA<\/span> hat sich daher schon fr\u00fch an die <strong><span class=\"vaabr\" data-vaabr=\"UB\">UB<\/span> der <span class=\"vaabr\" data-vaabr=\"LMU\">LMU<\/span><\/strong> gewandt<\/li>\n<li><span class=\"vaabr\" data-vaabr=\"VA\">VA<\/span>-Daten werden in das Forschungsdatenrepositorium der <span class=\"vaabr\" data-vaabr=\"UB\">UB<\/span> \u00fcbertragen (Entwicklung der entsprechenden Prozeduren in den letzten Jahren)<\/li>\n<li>seit Mai 2021: <a href=\"https:\/\/discover.ub.uni-muenchen.de\/\" target=\"_BLANK\">Discover@<span class=\"vaabr\" data-vaabr=\"UB\">UB<\/span><\/a>:<\/li>\n<\/ul>\n<div id=\"attachment_15192\" style=\"width: 310px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><a href=\"https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/wp-content\/uploads\/vadiscoverub.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-15192\" class=\"wp-image-15192 size-medium\" src=\"https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/wp-content\/uploads\/vadiscoverub-300x247.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"247\" srcset=\"https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/wp-content\/uploads\/vadiscoverub-300x247.jpg 300w, https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/wp-content\/uploads\/vadiscoverub-1024x842.jpg 1024w, https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/wp-content\/uploads\/vadiscoverub-150x123.jpg 150w, https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/wp-content\/uploads\/vadiscoverub-768x632.jpg 768w, https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/wp-content\/uploads\/vadiscoverub-624x513.jpg 624w, https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/wp-content\/uploads\/vadiscoverub.jpg 1212w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\"><\/a><p id=\"caption-attachment-15192\" class=\"wp-caption-text\">Graphik 17 \u2013 Suchportal des <span class=\"vaabr\" data-vaabr=\"UB\">UB<\/span>-Forschungsdatenrepositoriums (<a href=\"https:\/\/discover.ub.uni-muenchen.de\/catalog\/?f%5BcollectionStr%5D%5B%5D=VerbaAlpina\">Link<\/a>)<\/p><\/div>\n<ul>\n<li style=\"list-style-type: none;\">\n<ul style=\"list-style-type: circle;\">\n<li>Strukturierter Kerndatenbestand von VerbaAlpina<\/li>\n<li>derzeit 222630 Datens\u00e4tze (Versionen 19\/1 und 19\/2)<\/li>\n<li>unterschiedliche Granularit\u00e4t (komplette Versionen,<\/li>\n<li>Einbindung von generischen Metadaten (Datacite, DDC)<\/li>\n<li>Ad-Hoc-Erzeugung von DOIs f\u00fcr Einzelobjekte<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<\/ul>\n<div id=\"attachment_15194\" style=\"width: 310px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><a href=\"https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/wp-content\/uploads\/vadiscoverub_doi_request.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-15194\" class=\"wp-image-15194 size-medium\" src=\"https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/wp-content\/uploads\/vadiscoverub_doi_request-300x234.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"234\" srcset=\"https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/wp-content\/uploads\/vadiscoverub_doi_request-300x234.jpg 300w, https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/wp-content\/uploads\/vadiscoverub_doi_request-150x117.jpg 150w, https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/wp-content\/uploads\/vadiscoverub_doi_request-768x598.jpg 768w, https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/wp-content\/uploads\/vadiscoverub_doi_request-624x486.jpg 624w, https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/wp-content\/uploads\/vadiscoverub_doi_request.jpg 923w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\"><\/a><p id=\"caption-attachment-15194\" class=\"wp-caption-text\">Graphik 18 \u2013 Ad-Hoc-Erzeugung einer <span class=\"vaabr\" data-vaabr=\"DOI\">DOI<\/span> f\u00fcr einen <span class=\"vaabr\" data-vaabr=\"VA\">VA<\/span>-Datensatz auf Discover@<span class=\"vaabr\" data-vaabr=\"UB\">UB<\/span> (<a href=\"https:\/\/discover.ub.uni-muenchen.de\/catalog\/68fd5294-9077-3983-a20e-7f25c074c4c7\">Link<\/a>)<\/p><\/div>\n<ul>\n<li>Neben <span class=\"vaabr\" data-vaabr=\"UB\">UB<\/span>: Enge Anbindung an <strong><span class=\"vaabr\" data-vaabr=\"ITG\">ITG<\/span><\/strong><\/li>\n<li><span class=\"vaabr\" data-vaabr=\"ITG\">ITG<\/span> \u00fcbernimmt Betrieb und Pflege des <span class=\"vaabr\" data-vaabr=\"VA\">VA<\/span>-Portals auch \u00fcber das Projektende hinaus (\"post mortem\"; im Rahmen der technischen und personellen M\u00f6glichkeiten)<\/li>\n<\/ul>\n<div id=\"attachment_15214\" style=\"width: 310px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><a href=\"https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/wp-content\/uploads\/vainstitutionen-1.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-15214\" class=\"wp-image-15214 size-medium\" src=\"https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/wp-content\/uploads\/vainstitutionen-1-300x191.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"191\" srcset=\"https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/wp-content\/uploads\/vainstitutionen-1-300x191.jpg 300w, https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/wp-content\/uploads\/vainstitutionen-1-1024x652.jpg 1024w, https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/wp-content\/uploads\/vainstitutionen-1-150x96.jpg 150w, https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/wp-content\/uploads\/vainstitutionen-1-768x489.jpg 768w, https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/wp-content\/uploads\/vainstitutionen-1-624x398.jpg 624w, https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/wp-content\/uploads\/vainstitutionen-1.jpg 1237w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\"><\/a><p id=\"caption-attachment-15214\" class=\"wp-caption-text\">Graphik 19 \u2013 Institutionelle Einbettung von VerbaAlpina<\/p><\/div>\n<ul>\n<li><span class=\"vaabr\" data-vaabr=\"VA\">VA<\/span> als Pilotprojekt in verschiedenen Projekten zum Forschungsdatenmanagement (<a href=\"https:\/\/www.gerdi-project.eu\/\" target=\"_BLANK\">GeRDI<\/a>, <a href=\"https:\/\/www.fdm-bayern.org\/ehumanities-interdisziplinaer\/\" target=\"_BLANK\">eHumanities \u2013 interdisziplin\u00e4r<\/a>)<\/li>\n<\/ul>\n<h3>Ungel\u00f6stes (unl\u00f6sbares?) Problem: <strong>\"Lebende\" Systeme<\/strong> (Webportale)<\/h3>\n<ul>\n<li>Dauerhafter, unbefristeter Betrieb von Webportalen bedarf permanenter Pflege<\/li>\n<li>Zwei Kernprobleme:\n<ul style=\"list-style-type: circle;\">\n<li>St\u00e4ndige Ver\u00e4nderung der Softwareumgebung (Betriebssysteme, Frameworks) \u21d2 Updates (v. a. wegen Sicherheitsproblematik)<\/li>\n<li>Abh\u00e4ngigkeit von externen Ressourcen durch Vernetzung (\"tote\" Links; instabile Inhalte)<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<li>Beispiel f\u00fcr Abh\u00e4ngigkeit: <span class=\"vaabr\" data-vaabr=\"VA\">VA<\/span> auf archive.org:<\/li>\n<\/ul>\n<div id=\"attachment_15160\" style=\"width: 310px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><a href=\"https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/wp-content\/uploads\/googlefehler_archive_org.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-15160\" class=\"wp-image-15160 size-medium\" src=\"https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/wp-content\/uploads\/googlefehler_archive_org-300x152.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"152\" srcset=\"https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/wp-content\/uploads\/googlefehler_archive_org-300x152.jpg 300w, https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/wp-content\/uploads\/googlefehler_archive_org-150x76.jpg 150w, https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/wp-content\/uploads\/googlefehler_archive_org-768x389.jpg 768w, https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/wp-content\/uploads\/googlefehler_archive_org-624x316.jpg 624w, https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/wp-content\/uploads\/googlefehler_archive_org.jpg 1007w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\"><\/a><p id=\"caption-attachment-15160\" class=\"wp-caption-text\">Graphik 20 \u2013 Fehlermeldung von Google auf der fr\u00fchesten bei <a href=\"https:\/\/web.archive.org\/web\/20141110013330\/http:\/\/verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/\">archive.org archivierten<\/a> VerbaAlpina-Version<\/p><\/div>\n<ul>\n<li>\u21d2 gekapselte Systeme (z. B. Dockerimages) keine L\u00f6sung wegen Abh\u00e4ngigkeiten durch Vernetzung<\/li>\n<li>Notbehelf: <strong>Detaillierte Dokumentation<\/strong> der Funktionsweise des Webportals (zusammen mit <a href=\"https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/?page_id=1794&amp;db=192\" target=\"_BLANK\">Dokumentation von Datenbank<\/a> und entwickeltem Softwarecode \u21d2 K\u00fcnftige \"Rekonstruktion\" der Funktionalit\u00e4ten des Webportals zumindest theoretisch m\u00f6glich)<\/li>\n<\/ul>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><span style=\"font-size: 14pt;\"><strong>Wir danken f\u00fcr Ihre Aufmerksamkeit!<\/strong><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\">***<\/p>\n<hr class=\"footnotes\"><ol class=\"footnotes\" style=\"list-style-type:decimal\"><li id=\"fn1-14940\"><p>Die \u00dcberlegungen dieses Kapitels gehen im Kern auf <span class=\"bibl\" data-bibl=\"krefeld2011\">Krefeld 2011<\/span> zur\u00fcck; sie flossen also bereits in die Konzeption von VerbaAlpina ein und wurden im Zuge der Projektarbeit kontinuierlich elaboriert.&nbsp;<a href=\"#rf1-14940\" class=\"backlink\" title=\"Return to footnote 1.\">&#8617;<\/a><\/p><\/li><li id=\"fn2-14940\"><p>Der Ausdruck wird oft enger gefasst und im Sinne von \"externer Forschungskommunikation\" verwandt; dann bezeichnet er ausschlie\u00dflich die divulgative \"Kommunikation von Forschung \u00fcber Fachgrenzen hinaus\", so z. B. von <span class=\"bibl\" data-bibl=\"kn\u00f6chelmann2021\">Kn\u00f6chelmann 2021<\/span>; diese Verwendung wird der medialen Grundlage von Kommunikation und ihrer radikalen Ver\u00e4nderung nicht gerecht. Webbasierte Kommunikation muss gerade nicht trennscharf zwischen Laien- und Fachpublikum unterscheiden, sondern kann sich gleicherma\u00dfen \u2013 wenn auch nicht in identischer Weise \u2013 sowohl an das eine wie an das andere wenden.&nbsp;<a href=\"#rf2-14940\" class=\"backlink\" title=\"Return to footnote 2.\">&#8617;<\/a><\/p><\/li><\/ol><hr><h3>Bibliographie<\/h3><ul><li><b>Kn\u00f6chelmann 2021<\/b> = Kn\u00f6chelmann, Marcel (2021): Die Stunde der Vermittler, in: FAZ vom 19.5.2021, 4<\/li><li><b>Krefeld 2011<\/b> = Krefeld, Thomas: La raccolta di dati linguistici ai tempi dei nuovi media, Palermo, in: Gruppo di ricerca dell'Atlante Linguistico della Sicilia (Hrsg.), Per i linguisti del nuovo millennio. Scritti in onore di Giovanni Ruffino, Sellerio, 111-114<\/li><\/ul><div id=\"kn\u00f6chelmann2021\" style=\"display: none;\">Kn\u00f6chelmann, Marcel (2021): Die Stunde der Vermittler, in: FAZ vom 19.5.2021, 4<\/div><div id=\"krefeld2011\" style=\"display: none;\">Krefeld, Thomas: La raccolta di dati linguistici ai tempi dei nuovi media, Palermo, in: Gruppo di ricerca dell'Atlante Linguistico della Sicilia (Hrsg.), Per i linguisti del nuovo millennio. Scritti in onore di Giovanni Ruffino, Sellerio, 111-114<\/div><div id=\"ABR_DOI\" style=\"display: none;\">Digital Object Identifier<\/div><div id=\"ABR_vglDOT\" style=\"display: none;\">vergleiche<\/div><div id=\"ABR_latDOT\" style=\"display: none;\">Latein (ISO 639-3)<\/div><div id=\"ABR_VA\" style=\"display: none;\">VerbaAlpina<\/div><div id=\"ABR_IPA\" style=\"display: none;\">International Phonetic Alphabet<\/div><div id=\"ABR_ITG\" style=\"display: none;\">IT-Gruppe Geisteswissenschaften (<span class=\"vaabr\" data-vaabr=\"LMU\">LMU<\/span> Center for Digital Humanities)<div id=\"ABR_LMU\" style=\"display: none;\">Ludwig-Maximilians-Universit\u00e4t M\u00fcnchen<\/div><\/div><div id=\"ABR_ID\" style=\"display: none;\">Identifikationsnummer<\/div><div id=\"ABR_UB\" style=\"display: none;\">Universit\u00e4tsbibliothek<\/div><div id=\"ABR_LMU\" style=\"display: none;\">Ludwig-Maximilians-Universit\u00e4t M\u00fcnchen<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Vortrag, gehalten von Thomas Krefeld und Stephan L\u00fccke am 19.05.2021 im Rahmen der von Prof. Dr. Christine Haug, Dr. Marcel Schellong im Sommersemester 2021 veranstalteten &#8222;Vortragsreihe Forschungspotential der Digital Humanities in der Buch- und Literaturwissenschaft&#8220; (Programm) 0. Vorab Im Sinne der FAIR-Prinzipien Verzicht auf Folienpr\u00e4sentation Stattdessen nachhaltiger online-Beitrag DOI: http:\/\/dx.doi.org\/10.5282\/verba-alpina?urlappend=\/%3fp=14940%26db=xxx 1. \u00dcbersicht 2. Projektvorstellung 3. [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[1,18],"btdb_keywords":[],"coauthors":[],"class_list":["post-14940","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-allgemein","category-va_beitrag"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/14940","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=14940"}],"version-history":[{"count":139,"href":"https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/14940\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":16038,"href":"https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/14940\/revisions\/16038"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=14940"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=14940"},{"taxonomy":"btdb_keywords","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fbtdb_keywords&post=14940"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcoauthors&post=14940"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}