Metodologia

Zavrada

Alle Einträge anzeigen(!!!)

(no Tag)   Crowdsourcing   Dokumentation   Forschungslabor   Kooperation   Publikation  


Archivaziun a lunga durada  (Citar)

Tut las datas dal project VerbaAlpina vegnan administradas uschia ch'ellas restan legiblas ed duvrablas per in spazi da temp uschè lung sco pussaivel. La perspectiva prendida en mira dal project cumprenda silmain plirs decennis, il concept, ch'è a la basa, è dentant orientà vers ina conservaziun senza limitaziun temporara.

En detagl vegnan resguardads ils aspects suandants:
1. Tgei instituziun(s) vegn(an) incumbensada(s) cun la preservaziun da las datas e dals purtaders da datas respectivs?
2. Documentaziun da la structuraziun da datas sco era da las relaziuns logicas tranter datas e categorias da datas (entitad-relaziun)
3. Documentaziun da la(s) codaziun(s) dals caracters duvrada(s)

Pliras copias da las datas da project duain vegnir archivadas tar pliras instituziuns differentas. Actualmain è prevesida a questa finamira la IT-Gruppe Geisteswissenschaften da la Ludwig-Maximilians-Universität Minca (ITG). Questa gruppa è attaschada al server d'archivaziun dal Leibniz-Rechenzentrum sco er al BAS Clarin Repository. Igl è planisà ultra da quai da depositar ulteriuras copias da segirezza tar autras instituziuns adattadas. L'archivaziun ha lieu en il ritmus da la gestiun da la versiun. I vegn mintgamai archivada la banca da datas cun tut las datas da project (modul VA_DB ensemen cun il model entitad-relaziun) sco er il framework per applicaziuns-web (VA_WEB), ch'è responsabel per la preschentaziun da las datas en l'internet (inclus la funcziunalitad respectiva) uschia ch'igl è pussaivel, silmain teoreticamain, da "resvegliar" mintga singula versiun en conturns da sistems operativs resp. software emulads correspundents. I vegn archivada ultra da quai la mediateca che cuntegna en emprima lingia fotos, films, datotecas da texts e documents sonors (modul VA_MT).

(auct. Stephan Lücke – trad. Susanne Oberholzer)

Tags: Publikation



Auturas ed auturs  (Citar)

Tut las contribuziuns scrittas sin la pagina da VerbaAlpina èn marcadas cun num. L'abreviaziun "auct." marchescha l'autur(a) d'ina contribuziun, l'abreviaziun "trad." il translatur/la translatura. La software vegn sviluppada essenzialmain da Florian Zacherl.

(auct. Thomas Krefeld | Susanne Oberholzer – trad. Susanne Oberholzer)

Tags: Publikation



Communicaziun scientifica en il web  (Citar)

VerbaAlpina po vegnir descrit sco conturn da perscrutaziun basà sin il web, orientà envers il spazi. Quest format vegn determinà da las cundiziuns da basa actualas che sa differenzieschan fitg considerablamain da la communicaziun scientifica tradiziunala. En tut las disciplinas che lavuran en moda 'classica' cun datas empiricas san ins distinguer trais fasas successivas:
  1. Il scienzià tschertga infurmants.
  2. Ils infurmants furneschan datas primaras.
  3. Il scienzià dat ina tscherta quantitad da las datas relevadas, ch'èn vegnidas selectadas e modelladas en vista a presumziuns teoreticas, vinavant ad in public essenzialmain scientific.
La communicaziun en las trais fasas è unidirecziunala e mira a publicaziuns concludidas en furma da cudeschs stampads.

Ils trais pass da la communicaziun scientifica tradiziunala

Las novas medias han revoluziunà las cundiziuns da basa per la communicaziun scientifica: l'unidirecziunalitad skizzada da la circulaziun d'infurmaziun è gist uschè abolida sco il liom da la rolla (INFURMANT, AUTUR, LECTUR) a persunas differentas; per princip po la medema persuna sa participar a la communicaziun en funcziuns che midan rapidamain. Da fund ensi midada è en reguard a la communicaziun la funcziun INFURMANT cunquai che la gestiun da las datas furnidas resta transparenta e po vegnir suandada da cuntin. L'INFURMANT daventa uschia il LECTUR da sias atgnas DATAS – tut independentamain dal fatg sch'el chapescha insumma l'intenziun scientifica. A medem temp sa preschenta ad el la pussaivladad da prender posiziun davart las datas sco AUTUR. Betg main radicalmain sa mida il status da las datas sezzas sut questas cundiziuns cunquai ch'ellas vegnan depostas en ina banca da datas per principi dinamica, da la quala il volumen e la structura restan suttamess a midaments.


Communicaziun scientifica sut las cundiziuns da l'internet

En quest senn èn concepids en VerbaAlpina secturs d'actividad differents ch'èn dentant stretgamain colliads tranter pèr.

(auct. Thomas Krefeld – trad. Susanne Oberholzer)

Tags: Kooperation Publikation Crowdsourcing



Contact linguistic  (Citar)

Ins distingua tar il contact linguistic, al qual appartegna er il contact da varietads, dus dal tuttafatg differents tips, tut segund sch'i sa tracta – sin il nivel dal sistem linguistic – dad integrats ('emprests') stabels ed independents dal pledader ubain – sin il nivel dal pledader – da fenomens individuals. Quels pon perentant correspunder ad utilisaziuns abitualisadas u dal tuttafatg occasiunalas, uschenumnads switchings. Questa resalva sto ins er adina resguardar, sch'ins interpretescha materialias pli veglias en divers atlas, sch'in infurmant furnescha ina furma damanaivla dal standard u, en territoris bilings, ina furma da la segunda lingua. La differenza teoreticamain fundamentala è pli u main probabla, sch'ins considerescha las datas linguisticas, ella n'è però atgnamain mai evidenta. Mo l'augment dals infurmants, cun social media tuttavia in'opziun realistica, empermetta qua infurmaziuns crediblas.

(auct. Thomas Krefeld – trad. Prisca Derungs | Daniel Telli)

Tags: Publikation Crowdsourcing



Descripziun da concept  (Citar)

Ils concepts vegnan endatai en la tabella KONZEPTE (concepts) da la banca da datas suandantamain: sch'ina denominaziun per in concept exista, vegn questa endatada en il champ da banca da datas 'Name_R' (denominaziun rumantscha). Cura che la lexicalisaziun manca, quest champ resta vid. Independentamain da quai vegn il concept specifitgà pli exactamain resp. definì en il champ 'Beschreibung_R' (descripziun rumantscha). Quai succeda tenor ina moda da proceder fixada che vegn demonstrada a l'exempel dal concept 'CHANTA DA LATG' (ID_Konzept 610; identificatur dal concept en la banca da datas): il concept numnà vegn denominà cun in lexem specific, per consequenza vegn chanta da latg endata en il champ 'Name_R'. La descripziun prevesa la successiun ierarchica suandanta: utensil, diever, material, furma (ev.). Applitgà a quest concept resulta damai la descripziun suandanta: RECIPIENT, PER CONSERVAR IL LATG, DA METAL. Sche pussaivel resp. necessari duain vegnir observadas questas reglas supplementaras: ils dumbers dad 1 a 10 vegnan scrits en pleds, per exprimer in process, in'activitad euv. po u 'per+infinitiv' u 'per+artitgel+substantiv' vegnir duvrà. L'observaziun da quests musters pussibilitescha translaziuns analogas, la furmaziun da categorias independentas da la lingua sin differents stgalims d'abstracziun (-> RECIPIENTS ->RECIPIENTS PER LA CONSERVAZIUN ->RECIPIENTS DA METAL euv.), correcturas automatisadas resp. modificaziuns ed ina retschertga transparenta. Tut ils concepts vegnan endatai en quella moda per tudestg, talian, franzos, sloven e rumantsch.

(auct. Giorgia Grimaldi | Thomas Krefeld – trad. Susanne Oberholzer)

Tags: Publikation



Gestiun da la versiun  (Citar)

VerbaAlpina consista dals moduls suandants:

-VA_DB: effectiv da datas da la banca da datas (MySQL) dal project (va_xxx)
-VA_WEB: code da program da l'interfatscha web dal portal da project www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de cumprais la banca da datas Wordpress respectiva (va_wp)
-VA_MT: datotecas da medias (fotos, films, texts e documents sonors) che sa chattan en la biblioteca da medias da l'interfatscha web

Tut ils trais moduls furman in'unitad consistenta cun colliaziuns e dependenzas vicendaivlas e na pon betg esser distatgads in da l'auter per consequenza. Durant la durada dal project vegn "schelà en" (per uschia dir) il status mintgamai actual dals moduls VA_DB e VA_WEB simultanamain en furma dad ina copia electronica en intervals periodics. Questas copias scheladas survegnan numers da versiun tenor il schema [onn chalendar]/[numer current] (p.ex. 15/1). La versiun VA mintgamai productiva survegn la denominaziun XXX.

La creaziun da copias da la mediateca VA (VA_MT) ei impedida pervia da la dimensiun usualmain enorma da datotecas da medias. Per quest motiv na vegn betg creada ina copia da quest modul en connex cun il process da la gestiun da la versiun. Elements ch'ein vegnids archivads ina giada en la mediateca VA na pon perquai betg vegnids eliminads ordlonder, apaina che era mo ina suletta versiun VA è colliada a els.

En il portal da project datti la pussaivladad da midar tranter la versiun VA mintgamai "productiva", e perquai suttamessa a modificaziuns cuntinuantas, e las versiuns archivadas, "scheladas en". I vegn visualisà en il portal da project tras ina coluraziun adattada dal fund davos resp. da tscherts elements da cumond, sch'ins sa chatta en la versiun productiva u en ina versiun archivada da VA. *Unicamain* las versiuns archivadas da VA dastgan vegnir citadas.

(auct. Stephan Lücke | trad. Susanne Oberholzer)

Illustraziuns da cuverta da versiuns precedents da VerbaAlpina:

Stadel bei Fex Platta, im Fextal bei Sils Maria, Oberengadin (Bild: Thomas Krefeld)(!!!)

Sennhütte auf der Roßsteinalm, oberhalb Lenggries (Bild: Thomas Krefeld)(!!!)

15/1

Herbst in Südtirol, in der Nähe des Passeiertals (Bild: Susanne Oberholzer)(!!!)

15/2

Pflege des Mascherpa Käses, Lombardei (Bild: Formaggio Bitto )(!!!)

16/1

Eibsee und Zugspitze, Grainau (Bild: Christina Mutter)(!!!)

16/2

Heuernte im Chiemgau (Bild: Sammlung Groth-Schmachtenberger, Freilichtmuseum Glentleiten)(!!!)

17/1

Heuernte (Bild: Sammlung Groth-Schmachtenberger, Freilichtmuseum Glentleiten)(!!!)

17/2

Heuernte (Bild: Sammlung Groth-Schmachtenberger, Freilichtmuseum Glentleiten)(!!!)

18/1

Winterlandschaft auf der Plose oberhalb Brixen (I) (Bild: Stephan Lücke)(!!!)

18/2

Blick über die Seiser Alm auf die Geislerspitzen (Bild: Stephan Lücke)(!!!)

19/1

Zillertaler Alpen (Bild: Thomas Krefeld)(!!!)

19/2

Piz Boè (links), Sas dla Crusc und La Varella (hinten rechts); unten die Straße vom Pordoi-Pass und weiter unten rechts die Ortschaft Arabba (Bild: Beatrice Colcuc)(!!!)

20/1

Aussicht von der Forcella Nuvolau in Richtung Cortina d'Ampezzo (Bild: Beatrice Colcuc)(!!!)

20/2



Tags: Publikation



Licenziament  (Citar)



Tags: Kooperation Publikation



Lingua  (Citar)

L'interfatscha da quest portal vegn ins a pudair clamar si en pliras linguas da standard, numnadamain (en successiun alfabetica) englais, franzos, talian, rumantsch (rumantsch grischun), sloven e tudestg. En il cas dal tudestg ston ins mintgatant quintar cun variantas da standard svizras ed austriacas tut tenor autur/a. Independentamain da l'explicaziun linguistica elegida ha l'utilisader dentant adina access a tut las materialias linguisticas da tut las linguas e tut ils dialects cumpigliads.

(auct. Thomas Krefeld – trad. Prisca Derungs | Daniel Telli)

Tags: Publikation



Moda da citar  (Citar)

Als utilisaders ed utilisadras da VerbaAlpina vegn recumandà la moda da citar suandanta per citar las datas linguisticas messas a disposiziun:

  • indicaziun da VerbaAlpina en ina bibliografia:
VerbaAlpina (VA), http://www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de,[versiun].

La menziun da la data dal davos access è nunnecessaria perquai che las versiuns da citaziun (cuntrari a la versiun da lavur XXX) èn stabilas e na vegnan betg pli midadas (cfr. gestiun da la versiun).

Exempel:
VerbaAlpina (VA), http://www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de, 15/1.

  • citat dad in'inscripziun dal glossari
[autur(s)]: s.v. “[lemma]”, in: VA-[sigla da la lingua tenor ISO 639-1] [versiun],metodologia , [URL da l'inscripziun dal glossari].

Exempel:
Krefeld, T. / Lücke, S. / Oberholzer, S.: s.v. “Tipizzazione”, in: VA-it 15/1, Metodologia, http://www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de/it/?page_id=21&letter=T#tipizzazione.

Sco auturs èn da menziunar adina las persunas ch'èn numnadas sut l'incripziun dal glossari.

  • citat d’ina cumprova singula:
[citat]|[categoria]|[lieu]|[abreviaziun da la funtauna]#[referenza]|VA_[versiun]

Exempels:
Hütte|morphTyp|Herisau|SDS#VII_244_1|VA_15/1
Chääsera|phonTyp|Hinteres_Diemtigtal|SDS#VII_244_1|VA_15/1
Tegia|BasisTyp|Brigels-Breil|AIS#1192_1_1|VA_15/1

Tip: Il segn da separaziun pipe | chattais vus sin computers cun il sistem operativ Windows smatgond la tasta ctrl e la tasta alt ensemen cun la tasta sin la quala sa chattan la pipe e ils simbols per "pli grond/pli pitschen" <>. Sin computers cun il sistem operativ Apple smatgai la cumbinaziun da tastas Alt+fn+7.

(auct. Stephan Lücke | Susanne Oberholzer – trad. Susanne Oberholzer)


Tags: Publikation



Moduls  (Citar)

v. gestiun da la versiun

Tags: Publikation



Notaziun  (Citar)

En las contribuziuns da text vegnan duvrads ils principis da notaziun suandants, per gronda part usuals: las furmas linguisticas (exempels da cumprovas) vegnan scrittas a moda cursiva; las significaziuns vegnan scrittas tranter virgulettas simplas, sco p.ex. ita formaggio 'chaschiel'. Categorias extralinguisticas (concepts) vegnan represchentadas da bustabs gronds. La differenza tranter significaziun linguistica e concept è impurtanta surtut en cas ch'i na dat nagin pled per tscherts concepts en linguas/dialects singul(a)s, sco en il cas da CHASCHIEL DAL LIQUID SUENTER L'EMPRIMA SEPARAZIUN DA LAS CUMPONENTAS DIRAS. Per quest concept din ins ita ricotta, fra sérac, roh tschigrun, aleman Ziger euv.; in pled per tudestg da scrittira manca dentant.

(auct. Thomas Krefeld – trad. Susanne Oberholzer)

Tags: Publikation



Orizont da la savida  (Citar)

Quest portal infurmescha en trais differentas dimensiuns:
(1) davart realitads extralinguisticas ('chaussas'),
(2) davart concepts, u: categorias tematicas che n'èn betg liadas a singulas linguas u singuls dialects,
(3) davart [[expressiuns|tipisaziun] linguisticas da las linguas e dals dialects examinads.
Il tractament separà da (2) e (3) è fundamental, perquai ch'ils concepts relevants n'èn tuttavia betg adina documentads ('lexicalisads') cun denominaziuns specificas en tut il territori da retschertga; uschia na datti p.ex. en grondas parts dal territori bavarais nagin pled per il chaschiel che vegn producì da scharun (cf. persuenter alem. Ziger, tal. ricotta, franz. sérac), entant ch'i na dat savens betg in'expressiun per la massa da chaschiel frestga anc betg furmada (bav. Topfen, tud. Quark) en ils dialects rumantschs sco er en il talian da standard. La relaziun dad (1) d'ina vart e da (2) e (3) da l'autra vart è mintgatant era pli problematica ch'i para a l'emprima egliada; uschia chatt'ins mintgatant expressiuns linguisticas cun in status semiotic nuncler, perquai ch'ils documents na mussan betg, sch'i sa tracta da denominaziuns da concepts u eventualmain da nums per chaussas; quai è p.ex. il cas, sch'in pledader titulescha in'alp particulara, per exempel quella ch'el dovra sez, cun in pled generic sco munt u pastüra.

(auct. Thomas Krefeld – trad. Prisca Derungs | Daniel Telli)

Tags: Publikation



Publicaziun  (Citar)

Era la publicaziun directa dals resultats, independenta da chasas edituras è part integrala da VerbaAlpina. Pomai betg tut ch'ei numnau publicaziun serva a la PUBLICAZIUN. Uschia caschuna il medium tradiziunal dal stampat entant il precis cuntrari: el prenda davent infurmaziuns a la publicitad che stuessan vegnir dadas ad ella tant sco pussaivel considerond il sustegn da la perscrutaziun tras meds finanzials publics. Questas infurmaziuns pudessan era vegnir furnidas facilmain a la publicitad duvrond las novas medias. Il dumber da l'ediziun da palpiri da 200 u 300 exemplars ch'è usità en las scienzas na crea betg 'publicitad' inclusiva, mabain ina sfera privata exclusiva. Per consequenza na datti nagina raschun cumprovada da preferir il stampat sco med da la derasaziun da savida u da considerar el sco soluziun absoluta.
En certas scienzas (tenor nossas enconuschientschas ei quai il cas t.a. per l'informatica) pon ins schizunt observar ina tendenza en ils onns passads che mana ad absurdum las pussaivladads tecnicas creadas da las novas medias: entant ch'igl è ussa atgnamain detg facil da conceder in lev access ad infurmaziuns e texts en tut il mund, ha lieu era là il cuntrari niv cundividend l'access respectiv be cunter bajament. Quai represchenta schizunt in pass enavos cumpareglià cun la publicaziun tradiziunala sin palpiri crititgada avant da nus. Nus avertin energicamain da tals svilups che pon vegnir observads era gia parzialmain en las scienzas umanas.

(auct. Thomas Krefeld | Stephan Lücke – trad. Susanne Oberholzer)

Tags: Publikation



Retorumantsch  (Citar)

En accord cun la Constituziun federala da la Confederaziun svizra vegn l'expressiun tudestga 'Rätoromanisch' duvrada qua per las varietads rumantschas dal Grischun che na vegnan betg quintadas tradiziunalmain tar il talian (cf. Gross 2004 e Liver 2010). Cunquai na duai dentant en nagin cas vegnir pretendì che quest rumantsch dal Grischun, il ladin da las Dolomitas ed il furlan appartegnian a la medema 'lingua'; gist per quest concept che n'è betg pli supportabel oz è l'expressiun 'retorumantsch' oriundamain vegnida furmada da la linguistica en il 19avel tschientaner. L'idea sco tala ha Graziadio Isaia Ascoli sviluppà e numnà per talian 'ladino'.

(auct. Thomas Krefeld – trad. Prisca Derungs | Daniel Telli)

Tags: Publikation



Sectur d'actividad (1): documentaziun  (Citar)



Tags: Publikation



Sectur d'actividad (2): cooperaziun  (Citar)

La cooperaziun cun auters projects è fundamental per la concepziun da VerbaAlpina. Ella sa mussa en numerus contracts da collavuraziun cun partenaris da project. Sia realisaziun è dentant de facto betg adina sempla; ella vegn impedida da problems pratics

Tags: Kooperation Publikation



Sectur d'actividad (3): publicaziun  (Citar)

Per propi è gia la documentaziun da datas en l'internet ina forma da publicaziun; plinavant VerbaAlpina sa chapescha dentant era sco instrument per la publicaziun da texts relativs al project. Per quai èn prevesids essenzialmain trais formats:
  1. Noziuns e problems teoretics e metodologics vegnan deponids en maniera concisa sut il cursur Metodologia.
  2. Studis analitics pli detagliads da resultats da project ni discussiuns teoreticas resp. metodologicas pon vegnir deponids sut Projektpublikationen.
  3. Commentaris a singuls tips linguistics vegnan averts en la legenda da charta tras il ....; els pon era vegnir deponids là fitg facilmain da collavuraturs da project ni persunas externas.


Funcziun da commentari accessibla tras la legenda

(auct. Thomas Krefeld- trad. Susanne Oberholzer)

Tags: Publikation



Secturs d'actividad  (Citar)

Las incumbensas e las prestaziuns da VerbaAlpina pon vegnir attribuidas als secturs suandants:
(1) documentaziun ed analisa diacronica e etimologica dal stgazi da pleds dialectal ch'è valità sco caracteristic segund il rom onomasiologic;
(2) collavuraziun cun ils partenaris da project per il barat da datas reciproc e per l'analisa da las datas;
(3) da l'effectiv da datas, da texts analitics e da materials differents relativs al project adressads per part al public spezialisà, per part al lartg public.
Las funcziuns (1), (2) e (3) èn gia stadas activadas cun l'emprima versiun 15/1 e vegnan amplifitgadas cuntinuadamain. Duas ulteriuras funcziuns vegnan preparadas:
(4) la relevaziun da datas tras crowdsourcing;
(5) la fundaziun d'in laboratori da perscrutaziun ch'envida tut ils utilisaders interessads d'utilisar individualmain ils utensils geolinguistics sviluppads da VerbaAlpina (preschentaziuns cartograficas differentas, stgalims da tipisaziun differents e.a.) e da preschentar analisas e resultats novs, eventualmain er alternativs.

(auct. Thomas Krefeld – trad. Susanne Oberholzer)

Tags: Publikation



Stresa d'access a las datas  (Citar)



Tags: Kooperation Publikation Forschungslabor