Metodologia

Zavrada

Alle Einträge anzeigen(!!!)

(no Tag)   Context extralinguistic   Secturs d'activitad   Tecnologia d'infurmaziun   Linguistica   Pagina-web  


Conturn da perscrutaziun  (Citar)

Las incumbensas e las prestaziuns da VerbaAlpina pon vegnir attribuidas als secturs suandants:
(1) documentaziun ed analisa diacronica e etimologica dal stgazi da pleds dialectal ch'è valità sco caracteristic segund il rom onomasiologic;
(2) collavuraziun cun ils partenaris da project per il barat da datas reciproc e per l'analisa da las datas;
(3) da l'effectiv da datas, da texts analitics e da materials differents relativs al project adressads per part al public spezialisà, per part al lartg public.
Las funcziuns (1), (2) e (3) èn gia stadas activadas cun l'emprima versiun 15/1 e vegnan amplifitgadas cuntinuadamain. Duas ulteriuras funcziuns vegnan preparadas:
(4) la relevaziun da datas tras crowdsourcing;
(5) la fundaziun d'in laboratori da perscrutaziun ch'envida tut ils utilisaders interessads d'utilisar individualmain ils utensils geolinguistics sviluppads da VerbaAlpina (preschentaziuns cartograficas differentas, stgalims da tipisaziun differents e.a.) e da preschentar analisas e resultats novs, eventualmain er alternativs.

(auct. Thomas Krefeld – trad. Susanne Oberholzer)

Tags: Secturs d'activitad



Cooperaziun  (Citar)

La cooperaziun cun auters projects è fundamental per la concepziun da VerbaAlpina. Ella sa mussa en numerus contracts da collavuraziun cun partenaris da project. Sia realisaziun è dentant de facto betg adina sempla; ella vegn impedida da problems pratics

(auct. Thomas Krefeld – trad. Susanne Oberholzer)

Tags: Secturs d'activitad



Crowdsourcing  (Citar)

Era sche gia bleras datas linguisticas relevantas davart ils champs tematics da VerbaAlpina èn avant maun (oravant tut en atlas e dicziunaris), èsi previs da relevar novas datas. Quai vegn fatg per (1) gulivar inconsistenzas tranter las funtaunas existentas, (2) eliminar largias resp. inexactadads e (3) marcar denominaziuns resp. apparats tradiziunals sco tals. Las relevaziuns novas na vegnan però betg fatgas cun la metoda classica da la retschertga al lieu, mabain cun ils meds che las medias socialas ans mettan en il fratemp a disposiziun. Retschertgas correspundentas vegnan savens subsummadas sut l'expressiun crowdsourcing. "Crowdsourcing ist eine interaktive Form der Leistungserbringung, die kollaborativ oder wettbewerbsorientiert organisiert ist und eine große Anzahl extrinsisch oder intrinsisch motivierter Akteure unterschiedlichen Wissensstands unter Verwendung moderner IuK-Systeme auf Basis des Web 2.0 einbezieht." (Martin/Lessmann/Voß 2008.
La referenza a la crowd è en baininqual grà malchapaivla, betg il davos, perquai che blers associeschan ella cun casualitad, laicatad e fidaivladad mancanta; las resalvas n'èn uschenavant betg dal tuttafatg nungiustifitgadas, perquai che retschertgas correspundentas sa drizzan pelvair ad ina massa indeterminada ed anonima dad interessents potenzials. Problems fundamentals sa dattan tant da vart dal purschider da projects scientifics sco da vart da l'adressat dal project (che po, ma na sto betg esser in laic): la purschida sto esser suffizientamain 'visibla' ed attractiva e l'adressat sto avair ina cumpetenza linguistica suffizienta e chapir avunda dal fatg. I dat differentas strategias dad ir enturn cun quai. Ins po empruvar d'accentuar il caracter divertent da la purschida e crear interfatschas ludicas sco p.ex. en il play4science; dentant pari suenter las experientschas ch'èn vegnidas fatgas là pli empermettent da communitgar als infurmants, en noss cas ils pledaders, ch'els gidian a la perscrutaziun directamain cun lur enconuschientscha linguistica e lur savida dal fatg (cf. la glista dals projects da la Citizen Science). Ins po valitar la cumpetenza cun dumondas da savida precisas, igl è dentant senza dubi pli segir da laschar confermar e validar las datas furnidas tras auters pledaders dals medems lieus. In project da pilot da success per il diever geolinguistic da crowdsourcing è l'Atlas zur deutschen Alltagssprache (AdA) da Stephan Elspaß e Robert Möller; el marchescha in mument decisiv sin la via a la geolinguistica digitala.

L'incumbensa concreta en VerbaAlpina è tschella da transcriver datas da funtaunas stampadas sco surtut atlas linguistics e pledaris e d'endatar ellas en furma structurada en ina banca da datas, tschella da verifitgar la correctezza da transcripziuns existentas u da tipisar material gia transcrit e d'attribuir el a lemmas lexicals. Nus beneventain er commentaris, p.ex. tar l'origin e la derasaziun da pleds resp. tips da pleds. VerbaAlpina s'interessescha ultra da quai fitg per material linguistic actual che n'è betg documentà en funtaunas publitgadas sco ils atlas linguistics e pledaris numnads. Tgi ha enconuschientscha d'in dialect pledà en la regiun alpina, è envidà d'endatar expressiuns spezialas da quest dialect en l'effectiv da datas da VerbaAlpina. Uschia daventa ei pussaivel d'enritgir d'ina vart l'effectiv da datas transmess da funtaunas stampadas e d'identifitgar ed observar d'autra vart p.ex. process dinamics da midada linguistica. Pli persunas sa participeschan uschia al project tant meglier funcziunescha. – En pli beneventain nus maletgs da objects tipics per las Alps, dentant er d'alps, tegias, flora, fauna, muntognas e furmas topograficas ensemen cun lur denominaziuns. Els pon vegnir memorisads en la mediateca.

Mintga utilisader survegn la pussaivladad – parallelamain a la collavuraziun sistematica tar VerbaAlpina – da drizzar en in agen conturn da perscrutaziun en noss susten che po vegnir duvrà principalmain per la collecziun da datas linguisticas, dentant senz'auter er per autras datas. L'unica cundiziun è che las datas sajan georeferenziablas. L'utilisader ha la pussaivladad da tegnair sut clav questas datas e da duvrar ellas exclusivamain sez u da cundivider l'access cun auters utilisaders per metter en discussiun las datas e pussibilitar commentaris. Be sch'uschè bleras datas sco pussaivel èn messas a disposiziun a la publicitad, po il potenzial da las tecnologias basadas sin bancas da datas e raits sa sviluppar cumplettamain.

(auct. Thomas Krefeld | Stephan Lücke – trad. Prisca Derungs | Susanne Oberholzer | Daniel Telli)

Tags: Secturs d'activitad



Documentaziun  (Citar)

VerbaAlpina documentescha la variaziun dialectala a l'intern d'in spazi definì etnograficamain; il rom onomasiologic è trassà da tecnicas culturalas e furmas da vita ch'èn daventadas convenziuns sut las cundiziuns da l'ambient natiral e cultural mintgamai specificas. Las tradiziuns da perscrutaziun linguisticas na han betg pudì chapir tals spazis, per ils quals las Alps èn in cas prototipic perquai che ils roms parzials che s'occupeschan sistematicamain cun la constituziun da spazis, pia la geografia da las linguas resp. la dialectologia u er la geolinguistica – s'orienteschan bunamain senza excepziun a cunfins tschernids politics e/u linguistics. L'orientaziun spazial dals studis centrals ed en plirs reguards determinants fin oz po bain vegnida suandada (cfr. p.ex. l'AIS u il FEW), ma savens na vul ins betg approvar. Gist ils spazis culturals plurilings spezialmain fascinants, sco p.ex. il territori tranter costa adriatica montenegrina-albanaisa ed il Danubi, na vegnan betg en consideraziun da la perscrutaziun etablida manada da parameters naziunalfilologics. L' Atlante linguistico mediterraneo planisà ambiziunadamain vess pudì daventar in grond project normativ; ma el n'è mai vegnì ora il cumenzament.
VerbaAlpina ha en mira il territori alpin. Il project na vul dentant ni elavurar ils cunfins da lingua ni da dialects ni represchentar il mosaic da varietads limitadas ina cunter l'autra (dialects). Plitost vegn sviluppada ina geolinguistica plurilingua ch'examinescha quant enavant variantas specificas, numnadamain ils tips da denominaziun caracteristics per il spazi cultural alpin, èn cuminaivlas gist als dialects ed uneschan els eventualmain ultra ils cunfins da las famiglias linguisticas. La sumeglientscha relativa dals dialects locals resulta inductivamain da las datas sezzas. L'unica structuraziun fixada dal territori alpin ch'è ordavant mess sut, pertutga ils cunfins actuals tranter las trais grondas famiglias linguisticas (german, neolatin, slav).

Perspectiva

La distribuziun da las variantas en quests gronds spazis dialectals implitgescha pli u main veglias relaziuns da contact. La perspectiva dal project po esser per consequenza be ina perspectiva storica. VerbaAlpina na sa chapescha dentant betg sco contribuziun a l'istoriografia naziunala da las linguas involvidas en reguard a la regiun da perscrutaziun. Ei sa tracta plitost d'ina tentativa da reconstruir exemplaricamain la stratigrafia d'in spazi da communicaziun pluriling.

La moda da proceder è exclusivamain bottom up, quai vul dir sin la basa da datas ch'èn lcoalmain georeferenziablas. L'unitad da referenza minimala e valaivla by default è la vischnanca politica, pli exactamain in geopunct che representescha la vischnanca sco entira, u bain l'areal da vischnanca entir. En cas da basegn pon ins dentant precisar la georeferenziaziun fin a paucs meters.

Cartografia

Igl è surtut ina charta interactiva che porscha l'access a la documentaziun. Fin ussa vegnan duvradas be chartas cun puncts simbolics cun simbols interactivs per la visualisaziun. Igl è dentant in preparaziun ina cartografia cumplementara cun simbols d'areals interactivs sin la basa dals areals da vischnanca per meglierar la visualisaziun da las relaziuns quantitativas. Las chartas sinteticas interactivas marcan in progress substanzial da la visualisaziun da spazi linguistica ed umanistica perquai ch'ellas permettan da enritgir rappreschentaziuns fermamain abstrahadas ('sinteticas') cun infurmaziuns concretas localas ('analiticamain').

Preparaziun da datas linguistica

Tras l'activaziun ('clic') d'in simbol sin la charta s'avra ina fanestra cun las datas linguisticas mintgamai disponiblas per in lieu; l'exempel suandant mussa la denominaziun dal concept PAINTG a Ramosch (Engiadina Bassa)



Preschentaziun da las datas linguisticas en ina fanestra popup da la charta interactiva

Las datas vegnan reproducidas en moda fidaivla a las funtaunas (sco cumprova singula transcitta, sco en l'exempel sura, u en furma ortograficamain tipisada) ed attribuidas a tips pli generals; la categoria pli abstracta è il tip da basa ch'è definì etimologicamain. Proximamain vegnan vitiers renviaments a pledaris da referenza, sche pussaivel.

Filters

Plirs filters permettan a l'utilisader da far ina selecziun precisa e da rapreschentar ella cartograficamain. Il toc da charta mussà sura è part da la charta che cumpara tar la selecziun dal 'concept' PAINTG:




Filters da regulaziun da la charta interactiva

Gruppar e zavrar

Savens èn disponiblas gia numerusas expressiuns linguisticas en las categorias selecziunadas; la retschertga dal 'concept' PAINTG (cfr. l'ill. suandanta) dà 1448 cumprovas. Nus purschain la pussaivladad da gruppar e zavrar tut las expressiuns relevantas tenor criteris differents:



La funcziun da zavrada da la charta interactiva: concepts

In'opziun correspundenta exista er tar la retschertga da tips morfolexicals u tips da basa; surtut la zavrada tenor il criteri 'concept' è er interessant independentamain dal territori linguistic cumpiglià perquai ch'ella renda visibla la polisemia da mintga expressiun. Qua dus maletgs dal visur da la moda da procedere a l'exempel da malga:





I resultan las significaziuns suandantas ch'èn en relaziun cleramain metonimica ina cun l'autra:



Polisemia dal tip morfolexical malga

Funtaunas

Fin ussa èn stads analisads insaquants pledaris georeferenziabels, oravant tut dentant atlas linguistics. Per far quai han ins applitgà essenzialmain trais tecnicas:
    1. Material gia publicà sin chartas stampadas è vegnì transcrit danovamain cun in utensil specialmain sviluppà ed endatà en la banca da datas VA. Quai è il cas per ils plirs atlants  (SDS, AIS, TSA euv.).


    2. L'utensil da transcripziun sviluppà da VA

    3. Material gia publicà sin chartas stampadas ch'è dentant gia digital en l'original è vegnì convertì ed algoritmicamain transcrit danovamain per ch'el ha pudiu vegnir endatà en la banca da datas VA. Quest proceder è vegnì applitgà a l'ALD-II e l'ALTR.
    4. Material anc betg publicà d'auters projects vegn transcrit directamain dals formulars da retschertga resp. adoptà digitalmain; quai vala fin ussa surtut per datas dal SAO.

    Multidimensiunalitad

    Per ina chapientscha cumplessiva dals process istorics èsi absolutamain giavischaivel d'amplifitgar las datas linguisticas cun autras datas ch'èn istoricamain relevantas; quai sa VerbaAlpina far be fitg limitadamain; tuttina èn inqualas datas relevantas disponiblas. Il toc da charta suandant mussa en concentraziun sinoptica d'ina vart las
  • localitads cun inscripziuns latinas en la provinza Noricum ;
  • localitads cun inscripziuns latinas da la Rezia ;
  • toponims romans transmess da l'uschenumnada Tabula Peutingeriana a las viae publicae.
D'autra vart èn vegnids chargiads reflex da trais tips da basa latins, pli precisamain: dus latins ed in latinisà, ma probablamain preroman:
  • il tip da basa lat. casearia cun il senn 'tegia' en il Tirol dal Nord e dal Sid e spezialmain pregnantamain en il Tirol da l'Ost;
  • il tip da basa preroman baita cun il senn 'chasa' en la Slovenia al sid da Ljubljana;
  • il tip da basa lat. cellarium cun il senn 'tegia' en l'Austria Auta.


Charta sinoptica sin l'epigrafica latina, las localitads da la Tabula Peutingeriana ed ils tips da basa cellarium e baita en ina part dal spazi tudestg e sloven (cfr. la legenda sur la charta)

La congruenza nunsurvesaivla u silmain l'affinitad da las distribuziuns n'è probablamain betg casuala.



(auct. Thomas Krefeld – trad. Susanne Oberholzer)

Tags: Secturs d'activitad



Publicaziun  (Citar)

Era la publicaziun directa dals resultats, independenta da chasas edituras è part integrala da VerbaAlpina. Pomai betg tut ch'ei numnau publicaziun serva a la PUBLICAZIUN. Uschia caschuna il medium tradiziunal dal stampat entant il precis cuntrari: el prenda davent infurmaziuns a la publicitad che stuessan vegnir dadas ad ella tant sco pussaivel considerond il sustegn da la perscrutaziun tras meds finanzials publics. Questas infurmaziuns pudessan era vegnir furnidas facilmain a la publicitad duvrond las novas medias. Il dumber da l'ediziun da palpiri da 200 u 300 exemplars ch'è usità en las scienzas na crea betg 'publicitad' inclusiva, mabain ina sfera privata exclusiva. Per consequenza na datti nagina raschun cumprovada da preferir il stampat sco med da la derasaziun da savida u da considerar el sco soluziun absoluta.
En certas scienzas (tenor nossas enconuschientschas è quai il cas t.a. per l'informatica) pon ins schizunt observar ina tendenza en ils onns passads che mana ad absurdum las pussaivladads tecnicas creadas da las novas medias: entant ch'igl è ussa atgnamain detg facil da conceder in lev access ad infurmaziuns e texts en tut il mund, ha lieu era là il cuntrari niv cundividend l'access respectiv be cunter bajament. Quai represchenta schizunt in pass enavos cumpareglià cun la publicaziun tradiziunala sin palpiri crititgada avant da nus. Nus avertin energicamain da tals svilups che pon vegnir observads era gia parzialmain en las scienzas umanas.
Ma er la noziun da la publicaziun ha midà substanzialmain. Per propi è gia la documentaziun da datas en l'internet ina forma da publicaziun; plinavant VerbaAlpina sa chapescha dentant era sco instrument per la publicaziun da texts relativs al project. Per quai èn prevesids essenzialmain trais formats:
  1. Noziuns e problems teoretics e metodologics vegnan deponids en maniera concisa sut il cursur Metodologia.
  2. Studis analitics pli detagliads da resultats da project ni discussiuns teoreticas resp. metodologicas pon vegnir deponids sut Projektpublikationen.
  3. Commentaris a singuls tips linguistics vegnan averts en la legenda da charta tras il ....; els pon era vegnir deponids là fitg facilmain da collavuraturs da project ni persunas externas.


Funcziun da commentari accessibla tras la legenda

(auct. Thomas Krefeld – trad. Susanne Oberholzer)

Tags: Secturs d'activitad