Metodologia

Zavrada

Alle Einträge anzeigen(!!!)

(no Tag)   Context extralinguistic   Secturs d'activitad   Tecnologia d'infurmaziun   Linguistica   Pagina-web  


Abreviaziuns  (Citar)



(auct. Beatrice Colcuc | Thomas Krefeld | Stephan Lücke)

Tags: Pagina-web



Auturas ed auturs  (Citar)

Tut las contribuziuns scrittas sin la pagina da VerbaAlpina èn marcadas cun num. L'abreviaziun "auct." marchescha l'autur(a) d'ina contribuziun, l'abreviaziun "trad." il translatur/la translatura. La software vegn sviluppada essenzialmain da Florian Zacherl.

(auct. Thomas Krefeld | Susanne Oberholzer | Florian Zacherl – trad. Susanne Oberholzer)

Tags: Pagina-web



Cartografia  (Citar)

La cartografia è ina metoda da la geografia linguistica che n'è forsa betg dal tuttafatg incontestada, dentant bain cumprovada, pertge ch'ella serva medemamain per documentar sco per visualisar relaziuns spazialas (cf. contribuziuns en Lameli 2010). Las metodas usitadas sa differenzieschan cleramain en lur pregnanza; en il cas dad uschenumnadas chartas 'analiticas' vegnan reproducidas expressiuns (parzialas), uschia che la documentaziun stat fermamain en il center. La scuvrida da las relaziuns atgnamain spazialas tranter las furmas documentadas vegn surlaschada al lectur. Sin las uschenumnadas chartas cun puncts simbolics vegnan las relaziuns spazialas tranter ils singuls aspects d'expressiun illustradas directamain cun simbols 'sintetics'. Relaziuns quantitativas pon ins visualisar mo uschia. La cartaziun online cumbinescha omaduas metodas: a l'emprima egliada mussa ella bain chartas 'sinteticas', a la segunda egliada, suenter in clic sin il simbol, pussibilitescha ella dentant l'access a l'expressiun (parziala).
Il potenzial euristic da la cartografia è considerabel; perquai vegn offrì a l'utilisader da VerbaAlpina l'opziun da cumbinar e cumular differentas classas da datas d'ina categoria (p.ex. plirs tips da basa) u da las differentas categorias (p.ex. datas extralinguisticas e linguisticas) sin chartas sinopticas.

(auct. Thomas Krefeld – trad. Prisca Derungs | Daniel Telli)

Tags: Linguistica Pagina-web Context extralinguistic



Charta sinoptica  (Citar)

Questa funcziun pussibilitescha a l'utilisader da far ina tscherna da chartas singulas existentas e da fixar ellas sin chartas da cumbinaziun sinopticas tut tenor ses agens interess. Uschia pon vegnir visualisads territoris da derasaziun dad inqualas caracteristicas linguisticas ed extralinguisticas en connex. A medem temp datti la pussaivladad da fixar questas chartas sinopticas en stgalims differents da zoom, sch'in context local, sco p.ex. il Karwendel u il continuum dialectal occitan-francoprovenzal-piemuntais da las Alps occidentalas, duai vegnir documentà.

(auct. Thomas Krefeld – trad. Susanne Oberholzer)

Tags: Pagina-web



Communicaziun scientifica en il web  (Citar)

VerbaAlpina po vegnir descrit sco conturn da perscrutaziun basà sin il web, orientà envers il spazi. Quest format vegn determinà da las cundiziuns da basa actualas che sa differenzieschan fitg considerablamain da la communicaziun scientifica tradiziunala. En tut las disciplinas che lavuran en moda 'classica' cun datas empiricas san ins distinguer trais fasas successivas:
  1. Il scienzià tschertga infurmants.
  2. Ils infurmants furneschan datas primaras.
  3. Il scienzià dat ina tscherta quantitad da las datas relevadas, ch'èn vegnidas selectadas e modelladas en vista a presumziuns teoreticas, vinavant ad in public essenzialmain scientific.
La communicaziun en las trais fasas è unidirecziunala e mira a publicaziuns concludidas en furma da cudeschs stampads.

Ils trais pass da la communicaziun scientifica tradiziunala

Las novas medias han revoluziunà las cundiziuns da basa per la communicaziun scientifica: l'unidirecziunalitad skizzada da la circulaziun d'infurmaziun è gist uschè abolida sco il liom da la rolla (INFURMANT, AUTUR, LECTUR) a persunas differentas; per princip po la medema persuna sa participar a la communicaziun en funcziuns che midan rapidamain. Da fund ensi midada è en reguard a la communicaziun la funcziun INFURMANT cunquai che la gestiun da las datas furnidas resta transparenta e po vegnir suandada da cuntin. L'INFURMANT daventa uschia il LECTUR da sias atgnas DATAS – tut independentamain dal fatg sch'el chapescha insumma l'intenziun scientifica. A medem temp sa preschenta ad el la pussaivladad da prender posiziun davart las datas sco AUTUR. Betg main radicalmain sa mida il status da las datas sezzas sut questas cundiziuns cunquai ch'ellas vegnan depostas en ina banca da datas per principi dinamica, da la quala il volumen e la structura restan suttamess a midaments.


Communicaziun scientifica sut las cundiziuns da l'internet

En quest senn èn concepids en VerbaAlpina secturs d'actividad differents ch'èn dentant stretgamain colliads tranter pèr.

(auct. Thomas Krefeld – trad. Susanne Oberholzer)

Tags: Pagina-web



Cronoreferenziaziun  (Citar)

En il concept general da VerbaAlpina è prevesida sco dimensiun supplementara – sper il princip fundamental da la georeferenziaziun – la pussaivladad da la cronoreferenziaziun che pussibilitescha er analisas da datas diacronas. Ina cronoreferenziaziun è pussaivla tant per il material linguistic collectà da VerbaAlpina sco er per il material extralinguistic. La precisiun da la cronoreferenziaziun variescha. En il cas da las datas d'atlas e pledaris datti ina cronoreferenziaziun implicita tras la data da la relevaziun u da la publicaziun. Datas dal crowdsourcing pon eventualmain vegnir fixadas cun l'exactadad d'in di. La cronoreferenziaziun è p.ex. relevanta, sche datas da differentas generaziuns d'atlas existan, sco p.ex. da l'AIS (1928-1940) sco er da l'ALD (1998-2012). La cronoreferenziaziun n'è anc betg implementada sco filter da retschertga sin l'interfatscha d'utilisader. La cronoreferenziaziun s'orientescha tenor pussaivladad als standards existents sco p.ex. ISO 8601 u TimeML e vegn administrada sco agen attribut da datas en VA_DB.

(auct. Katharina Knapp | Thomas Krefeld | Stephan Lücke – trad. Susanne Oberholzer)

Tags: Pagina-web



Funtaunas  (Citar)

En VerbaAlpina, funtaunas fetg differentas vegnan manadas ensemen. Igl è da distinguer tranter funtaunas gia publitgadas (atlas linguistics, dicziunaris, monografias da singuls lieus) d'ina vart e novas funtaunas che vegnan eruidas per l'emprima giada dal project sez da l'autra vart. A questas funtaunas novas appartegnan tant datas relevadas da collavoraturs, sco p.ex. Beatrice Colcuc, sco talas datas, cun la qualas la crowd, qvd. pledaders individuals e betg enconuschents en persuna, contribuescha al project. I vegnan en dumonda sulettamain funtaunas che furneschan datas linguisticas gia georeferenziadas u silmain georeferenziablas. Questas datas ston però vegnir tractadas sistematicamain en maniera differenta en vista a la tipisaziun. Externaziuns transcrittas exactamain en furma fonetica vegnan preschentadas da VerbaAlpina sco 'cumprova singula'. Igl è raschunaivel da gruppar questas cumprovas singulas tenor tscherts criteris ('tipisar'). Las datas che vegnan purschidas en furma ortografica da la funtauna, pon vegnir consideradas sco tipisadas d'emprim ennà perquai che questa furma da codificaziun tschessenta fitg blera varianza fonetica. VerbaAlpina n'inditgescha betg mo la funtauna, mabain precisescha era il status sistematic da la data linguistica correspundenta ('cumprova singula' vs. 'tip fonetic') che la funtauna furnescha. I na valan betg sco funtaunas ils pledaris da referenza, cun ils quals ils tips morfolexicals vegnan verifitgads lexicograficamain e colliads cun in link en il cas ideal. Tar quai ils exempels suandatns:

(1) La funtauna furnescha ina cumprova singula:

Cumprova singula:  [a̠lpˈejo̞] – lieu: Bassano del Grappa – funtauna: ALD-II 848_1, 181 (Valrovina)
Tip fonetic: (betg tipisà)
Tip morfolexical: alpeggio (neolat. m.)
Tip da basa: alpe; cfr. DELI 42
Concept: ALP

(2) La funtauna furnescha in tip fonetic:

(Nagina cumprova singula a disposiziun) – lieu: Adelboden
Tip fonetic: Anke – funtauna: SDS V_179_1, BE104
Tip morfolexical: Anke (gem. m.), cfr. Idiotikon 1, 341 ss.
Tip da basa: anko; cfr. Kluge 2001, 47
Concept: PAINTG

(3) La funtauna in tip morfolexical:
(Nagina cumprova singula a disposiziun) – lieu: St. Peter-Pagig
Tip fonetic: Putter – funtauna: SDS V_179_1, GR22
Tip morfolexical: Butter (gem. n.), cfr. Idiotikon s. v. [[Butter,  1, 341 ss. – funtauna: SDS V_179_1, GR22
Tip da basa:  butyru(m); cfr. DELI 178
Concept: PAINTG

(4) La funtauna furnescha in tip morfolexical che bain exista en il tudestg standard, ch'è dentant collià ad in auter concept:

Tip morfolexical: Pelz Duden s.v. Pelz (betg per quest concept); Idiotikon s.v. Belz P-, 4, 1222 – funtauna: SDS V_162_1
Concept: PEL SIN IL LATG, TAR IL SFRADAR SUENTER IL BUGLIR

(auct. Thomas Krefeld | Stephan Lücke – trad. Susanne Oberholzer)

Tags: Pagina-web



Gruppar e zavrar  (Citar)

Savens èn gia disponiblas numerusas expressiuns linguisticas en las categorias che pon vegnir selecziunadas sin la 'charta interactiva'; uschia dà la retschertga dal 'concept' PAINTG (cfr. l'ill. suandanta) 1449 cumprovas. Nus purschain per quai la pussaivladad da gruppar e zavrar tut las expressiuns relevantas tenor criteris differents:

BUTTER_sortieren
Ina zavrada tenor tips da basa mussa areals da derasaziun che surpassan cunfins linguistics, qua il tip neolatin butyru(m) en il territori linguistic tudestg ed il tip tudestg Schmalz en il territori linguistic neolatin.

SCHMALZ_BUTYRU
  • tip da basa Schmalz (111 cumprovas)
  • tip da basa butyru(m) (913 cumprovas)
In'opziun correspundenta resulta er da la retschertga da tips morfolexicals; surtut la zavrada tenor il criteri 'concept' è er interessant independentamain dal territori linguistic cumpiglià perquai ch'ella renda visibla la polisemia da mintga expressiun. Qua dus maletgs dal visur da la moda da proceder a l'exempel da malga:

malga_sortieren
I resultan las significaziuns suandantas ch'èn en relaziun cleramain metonimica ina cun l'autra:

Malga_Karte Polisemia dal tip morfolexical malga

(auct. Thomas Krefeld – trad. Susanne Oberholzer)

Tags: Pagina-web



Infurmant  (Citar)

Il term infurmant sa chapescha tecnicamain en VerbaAlpina, pertge ch'el cumpiglia duas chaussas differentas: en ils atlas èn per il solit tut las datas linguisticas transparentas fin il pledader sez; en la banca da datas èn quests infurmants identifitgabels tras in numer individual (ID). Plinavant èn ils infurmants cronoreferenziads tras l'onn da la relevaziun e georeferenziads tras il lieu da la relevaziun. En ils dicziunaris georeferenziabels en cumparaziun èsi normalmain nunpussaivel d'identifitgar pledaders concrets. Per raschuns tecnicas causadas da la banca da datas vegnan attribuids numers d'identificaziun er a las funtaunas da quest gener: a mintga funtauna vegn attribuì un numer, sco sch'ella fiss in infurmant determinà. Scadin infurmant è attribuì ad ina famiglia da linguas; quest'assegnaziun da lingua vegn transponida automaticamain a tut las datas linguisticas originaras da quest infurmant.

(auct. Thomas Krefeld – trad. Susanne Oberholzer)

Tags: Pagina-web



Licenziament  (Citar)

Ils moduls da VerbaAlpina (VA_DB, VA_WEB e VA_MT) e las datotecas lien èn essenzialmain suttamess a las licenzas da Creative Commons suandantas:




CC BY-SA 3.0 DE ((http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0/de/; "menziun dal num, transmissiun sut las medemas cundiziuns") (dependent da l'object) resp.




CC BY-NC-SA 3.0 DE (http://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/3.0/de/; "menziun dal num, betg commerzial, transmissiun sut las medemas cundiziuns").

Singulas datotecas da medias en il modul VA_MT che VA ha survegnì u cumprà da funtaunas da datas externas pon è esser suttamessas al copyright. Ils objects en il modul VA_MT vegnan individualmain annotads cun segns distinctivs correspundents.

Il sistem da licenziament sco er ils dretgs d'access da las differentas gruppas d'utilisaders da VA vegnan documentads da la grafica suandanta:





(auct. Stephan Lücke – trad. Susanne Oberholzer)

Tags: Tecnologia d'infurmaziun Pagina-web



Lingua  (Citar)

L'interfatscha da quest portal vegn ins a pudair clamar si en pliras linguas da standard, numnadamain (en successiun alfabetica) englais, franzos, talian, rumantsch (rumantsch grischun), sloven e tudestg. En il cas dal tudestg ston ins mintgatant quintar cun variantas da standard svizras ed austriacas tut tenor autur/a. Independentamain da l'explicaziun linguistica elegida ha l'utilisader dentant adina access a tut las materialias linguisticas da tut las linguas e tut ils dialects cumpigliads.

(auct. Thomas Krefeld – trad. Prisca Derungs | Daniel Telli)

Tags: Pagina-web



Moda da citar  (Citar)

Als utilisaders ed utilisadras da VerbaAlpina vegn recumandà la moda da citar suandanta per citar las datas linguisticas messas a disposiziun:

  • indicaziun da VerbaAlpina en ina bibliografia:
VerbaAlpina (VA), http://www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de,[versiun].

La menziun da la data dal davos access è nunnecessaria perquai che las versiuns da citaziun (cuntrari a la versiun da lavur XXX) èn stabilas e na vegnan betg pli midadas (cfr. gestiun da la versiun).

Exempel:
VerbaAlpina (VA), http://www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de, 15/1.

  • citat dad in'inscripziun dal glossari
[autur(s)]: s.v. “[lemma]”, in: VA-[sigla da la lingua tenor ISO 639-1] [versiun],metodologia , [URL da l'inscripziun dal glossari].

Exempel:
Krefeld, T. / Lücke, S. / Oberholzer, S.: s.v. “Tipizzazione”, in: VA-it 15/1, Metodologia, http://www.verba-alpina.gwi.uni-muenchen.de/it/?page_id=21&letter=T#tipizzazione.

Sco auturs èn da menziunar adina las persunas ch'èn numnadas sut l'incripziun dal glossari.

  • citat d’ina cumprova singula:
[citat]|[categoria]|[lieu]|[abreviaziun da la funtauna]#[referenza]|VA_[versiun]

Exempels:
Hütte|morphTyp|Herisau|SDS#VII_244_1|VA_15/1
Chääsera|phonTyp|Hinteres_Diemtigtal|SDS#VII_244_1|VA_15/1
Tegia|BasisTyp|Brigels-Breil|AIS#1192_1_1|VA_15/1

Tip: Il segn da separaziun pipe | chattais vus sin computers cun il sistem operativ Windows smatgond la tasta ctrl e la tasta alt ensemen cun la tasta, sin la quala sa chattan la pipe ed ils simbols per "pli grond/pli pitschen" <>. Sin computers cun il sistem operativ Apple smatgai la cumbinaziun da tastas Alt+fn+7.

(auct. Stephan Lücke | Susanne Oberholzer – trad. Susanne Oberholzer)

Tags: Pagina-web



Notaziun  (Citar)

En las contribuziuns da text vegnan duvrads ils principis da notaziun suandants, per gronda part usuals: las furmas linguisticas (exempels da cumprovas) vegnan scrittas a moda cursiva; las significaziuns vegnan scrittas tranter virgulettas simplas, sco p.ex. ita. formaggio 'chaschiel'. Categorias extralinguisticas (concepts) vegnan represchentadas da bustabs gronds. La differenza tranter significaziun linguistica e concept è impurtanta surtut en cas ch'i na dat nagin pled per tscherts concepts en linguas/dialects singul(a)s, sco en il cas da CHASCHIEL DAL LIQUID SUENTER LA SEGUNDA SEPARAZIUN DA LAS CUMPONENTAS DIRAS. Per quest concept din ins ita. ricotta, fra sérac, roh tschigrun, aleman Ziger euv.; in pled per tudestg da scrittira manca dentant.

(auct. Thomas Krefeld – trad. Susanne Oberholzer)

Tags: Linguistica Pagina-web



Publicitad  (Citar)

v. Publicaziun

Tags: Pagina-web



Repositoris  (Citar)

La noziun 'repositori' n'è fin ussa betg definida cleramain avunda. En particular è la limitaziun vers la noziun 'archiv' diffusa. En princip chapesch'ins sut repositori sistems d'arcun en il mund digital ch'èn concepids per la preservaziun a lung temp da datas. En l'ambient scientific vegnan repositoris per gronda part manads da instituziuns da dretg public, las datas che ston vegnir conservadas èn per gronda part datas da perscrutaziun. Las caracteristicas pli impurtantas d'in repositori èn la segirezza fisica da las datas che ston vegnir conservadas sco er la protecziun da lur integritad, la durada illimitada da l'instituziun che mana il repositori, la documentaziun da cuntegn, structura e codaziun da las datas arcunadas sco er lur disponibilitad independenta dal temp e lieu. Dal punct da vista da las scienzas umanas èn l'uniun Clarin-D e il repositori da Textgrid actualmain (2016) da particularamain gronda impurtanza en Germania.

VerbaAlpina visa a deponer mintga versiun da VA en in u plirs repositoris.

(auct. Stephan Lücke – trad. Susanne Oberholzer)

Tags: Pagina-web



Wording  (Citar)



Tags: Pagina-web