Metodologia

Zavrada

A   B  C   D   E   F   G   H  I   J  K  L   M   N   O   P   Q  R   S   T   U   V  W  X  Y  Z 


Scienzas umanas digitalas (Citar)

Il project VerbaAlpina è vegnì concepì da bell'entschatta en consideraziun da l'abilitad al web, pertge ch'el vul contribuir cleramain al transferiment da las tradiziuns umanisticas etablidas, pli exactamain da la geolinguistica, a las scienzas umanas digitalas.

Quai signifitgescha:
(1) La basa empirica da la perscrutaziun consista en datas (cfr. Schöch 2013), qvd. en unitads codadas e structuradas u silmain structurablas digitalmain); i sa tracta per part da datas gia publitgadas e digitalisadas secundaramain (sco p.ex. ils materials dals atlas pli vegls), per part dentant er da datas ch'èn da rilevar danovamain. Areguard ils concepts relevants aspiran ins a dumbers da datas uschè vasts sco pussaivel. La metoda è pia quantitativa e per gronda part inductiva.
(2) La communicaziun da perscrutaziun succeda sut las condiziuns medialas da l'internet. Quai porscha en emprima lingia la pussaivladad d'entretschar medias differentas (scrittira, fotografias, video e sun) ipertextualmain; vinavant pon las persunas che sa participan al project sco perscrutaders (surtut sco partenaris da project) e/u sco infurmants communitgar e cooperar cuntinuadamain tranter pèr.
(3) Cun quai fan ins l'offerta a perscrutaders interessads da participar al svilup da questa plattafurma scientifica e collavurativa. Questa perspectiva è nizzaivel e mana vinavant en almain dubel resguard: ella lubescha d'integrar plazzas differentas e – oravant tut – da far avanzar l'encruschament constructiv da tecnologia d'infurmaziun e geografia linguistica cun resursas publicas senza stuair recurrer al support (problematic dal punct da vista giuridic ed economic) da firmas dad IT privatas.
(4) La savida relevanta per il project po vegnir accumulada e modifitgada cuntinuadamain er per spazis da temp pli lungs, schebain che la garanzia dad ina disponibilitad duraivla è anc greva da realisar (cfr. latiers l'infrastructura da perscrutaziun impurtanta CLARIN-D http://de.clarin.eu/de/home.html). En mintga cass n'è la publicaziun dals resultats sin mediums da support concrets (cudeschs, DCs u DVDs) betg pli in in intent central; tuttina vegn stgaffida in'opziun da stampa secundara uschia sco la lexicografia online la porscha mintgatant, uschia p.ex. il Tesoro della Lingua Italiana delle Origini exemplaric.

(auct. Thomas Krefeld - trad. Susanne Oberholzer)

Tags: Tecnologia d'infurmaziun



Stgazi da pleds alpins (Citar)

Chaussas realas tipicamain alpinas (sco il CHAMUTSCH, il SCHEMBER u l'ALP) vegnan savens denominadas da pleds da substrat preromans. Quest stratum linguistic è vegnì descrit bain primarmain pli detagliadamain da Jakob Jud 1911; el furma il center da l'uschenumnà stgazi da pleds alpins. L'expressiun n'è dentant betg cumplettamain univoc, pertge ch'el vegn chapì in pau pli vastamain da Otto von Greyerz 1933, ch'al ha bain modellà, e da Johannes Hubschmid 1951, ch'al ha oravant tut fatg palais: "Jeu capeschel sut quai pleds che denomineschan furmaziuns da terren, fenomens da natira, animals e plantas u noziuns concretas che stattan en connex cun l'activitad umana, pleds ch'èn sa mantegnids be u principalmain en ils dialects alpins, u ch'esistan bain en in territori pli grond, ma mussan en las Alps savens ina significaziun specialmain 'alpina'. Il stgazi da pleds alpins po er esser d'origin germana u neolatina" (Hubschmid 1951, 7, text original: "Ich verstehe darunter Wörter, die Geländeformationen, Naturerscheinungen, Tiere und Pflanzen oder mit der menschlichen Tätigkeit zusammenhängende konkrete Begriffe bezeichnen, Wörter, die sich nur oder hauptsächlich in den Alpenmundarten erhalten haben, oder die zwar auf einem größeren Gebiet leben, aber in den Alpen häufig eine speziell 'alpine' Bedeutung zeigen. Alpenwörter können auch germanischen oder romanischen Ursprungs sein." Cf. per l'istorgia da noziun ultimamain er Rampl 2011, 131 ss.).

(auct. Thomas Krefeld - trad. Susanne Oberholzer)

Tags: Linguistica



Stratigrafia (Citar)

Las Alps èn in territori da contacts linguistics multifars che derivan da constellaziuns da stratums cumplettamain differentas. Per princip vegnan linguas ch'èn en cuntact en in territori, perquai ch'i dat là pledaders pli u main bilings u schizunt cuminanzas da pledaders, denominadas adstrats. Sch'in tip da basa è derasà be en in tschert territori, pia per exempel en las Alps, e na sa chatta uschiglio betg en las famiglias da linguas pertutgadas, èn la direcziun da l'emprest e la lingua d'origin savens betg cleras (cfr. il tip da basa neolat. baita / tud. Beiz, Beisl).
Sche la lingua d'origin d'in element emprestà na vegn betg pli discurrida en il territori da derasaziun u en ina part da quai, vegnan distinguidas duas constellaziuns: en il cas da substrat vegniva la lingua d'origin (lingua da substrat) discurrida en il territori da derasaziun, avant che sia cuntinuitad da tradiziun è rutta giu e la lingua vertenta è sa profilada. Il neolatin è ina lingua da substrat da tut la regiun alpina da lingua tudestga e slovena. Ils pleds da substrat presupponan bain midadas da lingua; els sa profileschan dentant savens tras ina cuntinuitad regiunala u locala remartgabla.
En il cas dal superstrat valeva la lingua d'origin durant ina tscherta perioda en il territori da derasaziun senza dentant sa stabilir là duraivlamain. Uschia dominavan en parts dal territori alpin, ch'è ozendi romanofon, temporarmain superstrats germans (gotic, langobard) suenter il collaps da l'infrastructura romana; ed en Slovenia aveva il tudestg questa rolla durant la perioda dals Habsburgais.
Tranter las trais famiglias da linguas èn resultads trais scenaris complettamain differents; pertutgant la relevanza dal contact linguistic per l'istorgia dal spazi linguistic è impurtanta oravant tut la cronologia da l'emprest: sa tracta i per exempel da pleds da substrat cun cuntinuitad da tradiziun regiunala dapi l'antica u d'integraziuns pli giuvnas d'adstrat en il cas da romanissems en il territori linguistic da lingua germana e slava? La medema dumanda vala mutatis mutandis per ils germanissems en il territori da lingua neolatina resp. da lingua slava e per il slavissems en il territori da lingua tudestga e neolatina.
Emprests èn in indicatur vardaivel per process d'acculturaziun istorica; perquai è opportuna ina preschentaziun quantitativa che lubescha d'illustrar effects dad in'accumulaziun locala relativa dals emprests documentads. La direcziun da l'acculturaziun è dentant zunt betg adina cler; betg darar coexistan emprests cuntracurrents en champs onomasiologics definids stretgamain. La grafica suandanta schematisescha la sfida stratigrafica. Ella distingua ils trais territoris oz neolatins, tudestgs e slovens tenor linguas da substrat e da superstrat e simbolisescha gruppas da pledaders pluirlinguas en constellaziuns d'adstrat (tras cullas).





(auct. Thomas Krefeld - trad. Susanne Oberholzer)

Tags: Linguistica



Stresa d'access a las datas (Citar)

L'access al modul VA_DB permetta da retschertgar directamain en las datas da project primaras. Quest access po succeder u tras in uman (tras il modul VA_WEB) u tras maschinas resp. programs. Quest ultim scenari exista p.ex. er a l'intern dal project tar la communicaziun tranter ils moduls VA_WEB e VA_DB, reguarda dentant er access automatics p.ex. da calcutlaturs resp. programs dals partenaris da project da VA. En il decurs da las lavurs da svilup en ils champs dals moduls VA_WEB e VA_DB èsi savens necessari dal punct da vista informatica resp. da la tecnica da programmar da midar structuras da datas existentas e d'adattar ellas a novas exigenzas. Quai po chaschunar confusion en il cas d'access tras in uman; en il cas d'access tras ina maschina resp. in program chaschuna quai simplamain ina funcziun fallada. Per prevegnir quest problem exista a l'intern da VA_DB ina structura da datas intermediara, – almain per gronda part – stabla, en la quala las structuras da datas primaras variablas vegnan projectadas.

(auct. Stephan Lücke - trad. Susanne Oberholzer)

Tags: Tecnologia d'infurmaziun